Gençlere 'Ücret-Tazminat' Güvencesi

Gençlerin tercihi olan part-time çalışmaya yönelik yasal düzenleme 31 Aralık'tan itibaren hayata geçiriliyor. Yeni düzenlemeyle çalışanlar hafta tatili, ücretli izin ve kıdem tazminatı hak edecek.

EKONOMİ 21.09.2021, 09:40 21.09.2021, 09:48
Gençlere 'Ücret-Tazminat' Güvencesi

Esnek çalışmanın en yaygın şekillerinden olan kısmi süreli ya da part-time çalışanların hafta tatili, yıllık ücretli izni hak etme süresi ve kıdem tazminatına hak kazanma süreleri İş Kanunu'na giriyor. Gençlerin tercihi olan parttime çalışmaya yönelik yasal düzenleme 31 Aralık itibarıyla hayata geçirilecek.

Uzaktan çalışma mevzuatı, salgın döneminde yaygın şekilde kullanılan evden, uzaktan, vardiyalı, kısmi süreli çalışmayla birlikte yeni iş modelleri ile uyum sağlayacak şekilde revize ediliyor.

MİLYONLARI İLGİLENDİREN YASAL DÜZENLEME

Mevcut kanuna göre kıdem ve yıllık izne hak kazanmak için en az bir yıl çalışma şartı aranıyor. İşçi ve işveren ihtiyacına uygun iş sözleşmesi yapabiliyor. Kısmi süreli sözleşme haftada 30 saat ve altındaki süreler için yapılıyor. Türkiye, salgın döneminde yaygın şekilde kullanılan "kısmi süreli, evden, uzaktan, vardiyalı" çalışmanın ardından yeni nesil iş modelleri ile tanışıyor. Milyonlarca çalışanı ilgilendiren esnek çalışma modelleri, yapılacak yasal düzenlemeye ilişkin merak edilen soruların yanıtları ise şöyle:

Esnek çalışma, kısmi süreli çalışma nedir?

Çalışanların mesai saatlerine göre hazırlanan sisteme esnek çalışma deniyor. Esnek çalışma içinde en yaygın olan, emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılana kısmi süreli çalışma deniyor. Örneğin, bir işyerinde emsal bir işçi haftada 45 saat çalışıyorsa, o işyeri için 30 saat ve daha altı yapılan çalışmalar kısma süreli çalışma kapsamına giriyor.

Kısmi süreli çalışmada sigorta primi nasıl hesaplanıyor?

Bir ay içinde kısmi süreleri olarak çalışılan toplam süre, günlük çalışma süresi kabul edilen 7.5 saate bölünüyor. Çıkan miktar üzerinden sigorta primi yatırılıyor.

Çocukların yetiştirilme döneminde kısmi süreli çalışma hakkı var mı?

Analık hali durumunda izinlerin bitimi itibarıyla anne ya da baba çocuğun ilköğretim çağına geldiği tarihe kadar kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilir. Bu talebin bir ay önce işverene bildirilmesi gerekiyor. Eşlerden birinin çalışmaması durumunda işe giden eş kısmi süreli çalışma talebinde bulunamaz.

Part-time çalışanların yasal hakları neler?

Kısmi süreli çalışanların sigorta bildirimleri çalıştıkları saatlerin güne çevrilmesiyle oluşan prim günleri esas alınarak yapılıyor. Hesaplama her bir 7.5 saatlik çalışma 1 gün kabul ediliyor. Çalışanların hafta tatili, ücretli izni hak etme süresi ve kıdem tazminatına hak kazanma sürelerine ilişkin düzenleme yeni yıldan itibaren hayata geçirilecek.

Kısmi süreli çalışmada ücret nasıl hesaplanıyor?

İş Kanunu'na göre kısmi çalışanın ücreti ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri tam süreli emsal personele göre çalıştığı süreyle sınırlı olarak ödenmeli. Aylık asgari ücret 30 güne bölünerek günlük asgari ücretin 7.5 saat olan normal günlük çalışma süresine bölünmesiyle saatlik asgari ücret hesaplanır, akdedilen sözleşme gereği çalışanın alacağı ücret belirlenir.

Türkiye'de part-time çalışma oranı nedir?

İsviçre'de yüzde 40, birçok Avrupa ülkesinde yüzde 18 olan bu oran Türkiye de ise yüzde 9'larda kalıyor. Özellikle üniversiteli gençlerin part-time işler konusunda yoğun talebi bulunuyor. Hem işsizliği azaltacak hem de üniversite yıllarında iş yaşamına girmeyi kolaylaştıracak bu esnek çalışma modeline yasal güvence yaygınlığını da artıracak.

Esnek çalışmada eksik prim günleri tamamlanabilir mi?

Kısmi süreli çalışma sözleşmesi kapsamında ayda örneğin 12 gün prim yatırılan kişi, eksik günlerini iki yolla tamamlayabilir. Çalışmaya devam ettikleri dönemde eksik günleri tamamlamak isteyenler isteğe bağlı sigorta yaptırıp kalan 18 günün primini ayrıca ödeyebilir. Bir diğer yöntemde de eksik günler için ileride, emekliliğe yakın bir tarihte borçlanmaya gidebilir.

Esnek çalışmada yıllık izin kullanımı nasıl gerçekleşiyor?

Kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar iş sözleşmeleri devam ettiği sürece her yıl için hak ettikleri izinleri, bir sonraki yıl izin süresi içine isabet eden kısmi süreli iş günlerinde çalışmayarak kullanır. Örneğin; 4 yıldır kısmi süreli çalışan bir işçinin yıllık ücretli izin hakkı 14 gündür. 14 gün yıllık ücretli izin hesaplanırken hafta tatili günleri ayrıca dikkate alınır.

Kamuda da esnek çalışma modelleri yaygınlaşacak mı?

Salgınla mücadele sürecinde kısmi çalışmanın yaygınlaştığı kamu kurum ve kuruluşlarında da yeni istihdam modellerine ilişkin çalışma yapılıyor. Uzaktan çalışma mevzuatı yeni iş modelleriyle uyum sağlayacak şekilde revize ediliyor. Dönüşümlü iş, dağıtılmış işgücü, ödünç iş ilişkisi, yıllık iş süreleri gibi uygulamalar devreye girecek.

Yaşamımıza girecek yeni nesil çalışma modellerine ilişkin mevzuatta ne tür değişiklikler yapılacak?

Salgın döneminde hem kamu hem özel sektörde yaygın hale gelen uzaktan çalışma içinde "evde, uydu, komşu ve gezici büro" modellerinde roller tanımlanacak, sorumluluklar netleştirilecek. Birçok ülkede uygulanan dağıtılmış işgücü modeli, bölünmüş veya dönüşümlü iş paylaşımı, basit veya vasıflı kayan esnek iş süresi, ödünç iş ilişkisi, yoğunlaştırılmış iş haftası gibi iş modelleri de devreye girecek.

Emekliliğe yumuşak geçiş modeli nedir?

Avrupa ülkelerinde yaygın şekilde uygulanan emekliliğe yumuşak geçiş modeli ile belirli bir yaştan sonra işçi azalan sürelerde istihdam ediliyor. Emeklilik yaşına az kalan işçiye kalan iş süreleri sisteminde çok daha geniş olanaklar sağlanıyor.

Yeni çalışma modellerinde yasal haklar güvence altına alınacak mı?

Çalışanların hakları yasal olarak korunacak. Ücret ve çalışma koşulları net şekilde ortaya konulacak. Uzaktan çalışmada internet, bilgisayar, yazıcı, cep telefonu verilmesi gibi tüm ayrıntılar sözleşmelerle netleştirilecek.

HAZAL ATEŞ
Sabah

Yorumlar (1)
Vatandaş 1 ay önce
2008 den sonra göreve başlayan 5510 a tabi olanlar mağdur durumdadır
11
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 10 24
2. Hatayspor 10 20
3. Alanyaspor 10 20
4. Fenerbahçe 10 19
5. Karagümrük 10 18
6. Beşiktaş 9 17
7. Konyaspor 10 17
8. Galatasaray 9 17
9. Altay 10 15
10. Adana Demirspor 10 13
11. Başakşehir 10 12
12. Gaziantep FK 10 12
13. Öznur Kablo Yeni Malatya 10 12
14. Sivasspor 10 11
15. Kayserispor 10 11
16. Giresunspor 10 9
17. Antalyaspor 10 9
18. Göztepe 10 8
19. Kasımpaşa 10 6
20. Rizespor 10 4
Takımlar O P
1. Ümraniye 10 24
2. Ankaragücü 10 24
3. Eyüpspor 10 20
4. Erzurumspor 10 19
5. Bandırmaspor 10 18
6. Kocaelispor 9 16
7. Tuzlaspor 9 14
8. Gençlerbirliği 9 14
9. Samsunspor 9 12
10. Boluspor 9 11
11. Bursaspor 9 11
12. Menemenspor 10 11
13. İstanbulspor 9 10
14. Denizlispor 9 10
15. Altınordu 10 10
16. Adanaspor 10 9
17. Manisa FK 10 9
18. Ankara Keçiörengücü 9 7
19. Balıkesirspor 9 6
Takımlar O P
1. Chelsea 9 22
2. Liverpool 9 21
3. Man City 9 20
4. West Ham 9 17
5. Brighton 9 15
6. Tottenham 9 15
7. M. United 9 14
8. Everton 9 14
9. Leicester City 9 14
10. Arsenal 9 14
11. Wolverhampton 9 13
12. Brentford 9 12
13. Aston Villa 9 10
14. Watford 9 10
15. Crystal Palace 9 9
16. Southampton 9 8
17. Leeds United 9 7
18. Burnley 9 4
19. Newcastle 9 4
20. Norwich City 9 2
Takımlar O P
1. Real Sociedad 10 21
2. Real Madrid 9 20
3. Sevilla 9 20
4. Atletico Madrid 9 18
5. Real Betis 10 18
6. Osasuna 10 18
7. Rayo Vallecano 10 16
8. Athletic Bilbao 9 16
9. Barcelona 9 15
10. Valencia 10 13
11. Espanyol 10 13
12. Mallorca 10 12
13. Villarreal 9 11
14. Elche 10 10
15. Celta de Vigo 9 7
16. Granada 9 7
17. Cádiz 10 7
18. Deportivo Alaves 9 6
19. Levante 10 5
20. Getafe 9 2