Simurg’un Yolunda Ateşe Kanat Çırpanlar

Kamuajans.com – 24 Haziran 2018 Cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde, Sayın Cumhurbaşkanımız tanıtım filminde kendi sesiyle geçmişten geleceğe Türkiye tahayyülünü anlatırken kanatları alev alev yanmakta olan bir kuş; tanıtım filmi boyunca tüm Türkiye’yi dolaşıyordu. O kuşun, efsanelere konu olan Zümrüdüanka kuşu olduğu konuşuldu.

GÜNCEL 27.07.2020, 11:33 27.07.2020, 11:35
Simurg’un Yolunda Ateşe Kanat Çırpanlar






2020’nin Nisan-Mayıs aylarında TRT1 ekranlarında ‘Ramazan Özel’de, ‘’Kuşlarla Yolculuk’’ isimli 29 bölümlük bir dizi iftar sofralarımıza konuk oldu. Dizi, Feridüddin Attar’ın (M.S.) 1200’lü yıllarda kaleme aldığı Mantık Al-Tayr (Kuşların Dili) isimli eserinden uyarlanmıştı. Dizinin her bir bölümünde Mantık Al-Tayr adlı eserdeki kuşları simgeleyen dervişlerin ve “Hüdhüd”ü simgeleyen Şeyh’in hayata bakış açılarını, yaşam felsefelerini, evren, doğa ve insanla ilişkilerini değerlendirdiği öyküler işleniyordu. Feridüddin Attar, ünlü eserinde sekiz asır öncesinden anlatıyor:

“Dünyada ne kadar kuş varsa bir araya toplandı. Hepsi de ‘Şimdi hiçbir ülke padişahsız değil. Biz de padişahsız kalamayız. Kendimize bir padişah bulalım.’ dediler. Hüthüt kuşu; Kafdağı’nın ardında kuşların bir padişahının olduğunu, adının da Simurg (Zümrüdüanka) olduğunu söyledi.”

Masallara konu olan, yabancı kaynaklarda "Phoenix", Türk mitolojisinde ise ‘’Zümrüdüanka Kuşu’’, ‘’Tuğrul Kuşu’’ gibi isimlerle anılan bu kuşun, gerçekte var olup olmadığı bilinmemektedir. Efsaneye göre; Kafdağı’nın tepesinde bilgi ağacının dallarında yaşayıp her şeyi bilen Simurg kuşu, ölümünün yaklaştığını anlayınca kuru dallardan yuva yapar ve ölümünü beklermiş. Simurg’un doğması için eskisinin kendini yakması gerekirmiş. Simurg, yuvasında yanarak ölür ve küllerinden yeniden yavru bir Simurg kuşu olarak doğarmış.

Günlerden bir gün, Çin’de Simurg’un kanadından düşen bir tüyün bulunması ile ümitlenen kuşlar; Simurg’u bularak onun liderliğinde birleşmek niyetiyle bir araya gelip aralarında tartışmaya başlarlar… Kafdağı’na giden yol uzun ve zahmetlidir.

Bülbül, güle olan sevdasını mazeret olarak sunar. Oysa ki; gülün sevdası yüzünden dikenlere çok kere kanı dökülmüştür. Kaz, sürekli suyun içinde bulunduğunu ve en temiz kuşun kendisini olduğunu; ‘’Ben seccademi suya sermişim. İki âlemde benden daha temizi görülmemiştir.’’ sözleriyle ifade eder. Sonrasında devam eder: ‘’ Sudan el çekemem. Vadiler aşamam. Kıblesi su olanın Simurg’a neden ihtiyacı olsun ki?’’…Hüma kuşu: ‘’Padişahlar benim gölgemde yetişirler. Her yoksul tabiatlı kişi nerden bizimle eşit olacak. Kanadımın gölgesi kimin üstüne düşse onu padişah yapar.’’ der. Doğan, az yiyerek az uyuduğunu; edep, erkân yolunda yetiştiğini söyleyerek; Simurg’u rüyada bile görmeye tenezzül etmeyeceğini söyler. Alaüveyik kuşu; kendisiyle meşgul olduğunu, yaralarını onarmaya çalıştığını, deniz kıyısında güzel bir yeri olduğunu söyleyerek mazeretini sunar. Baykuş; defineye olan aşkını, yıkık viranelere olan tutkunluğunu öne sürer.

Nihayetinde; Hüdhüt kuşunun diğer kuşları ikna etmesiyle onun kılavuzluğunda yüzbinlerce kuş Kafdağı’na doğru hep birlikte uçmaya başlamışlar.
Oraya varmak için yedi dipsiz vadiyi aşmak gerekirmiş. İsteği ve sabrı az olanlar, dünyevi şeylere takılanlar yolda birer birer dökülmüşler. Yorulanlar ve düşenler olmuş... "Aşk Denizi"nden geçmişler önce...", "Ayrılık Vadisi"nden uçmuşlar...", "Hırs Ovası"nı aşıp, "Kıskançlık Gölü"ne sapmışlar... Kuşların kimi "Aşk Denizi"ne dalmış, kimi "Ayrılık Vadisi"nde kopmuş sürüden... Kimi hırslanıp düşmüş ovaya, kimi kıskanıp batmış göle... Önce Bülbül güle olan aşkını hatırlayıp geri dönmüş. Papağan, o güzelim tüylerini bahane etmiş. Oysa; tüyleri yüzünden kafese kapatılırmış. Kartal yükseklerdeki krallığını bırakamamış, Baykuş yıkıntılarını özlemiş, Balıkçıl kuş bataklığını... Yedi vadi üzerinden uçtukça sayıları gittikçe azalmış.

Korku vadisinden kanat kanada, ayak ayağa, baş başa geçmişler. Korkudan bütün kuşların kanatları, kanlara bulanmış, ah etmeye başlamışlar. Şaşkınlık vadisinden geçerken şüpheye düşmüşler. Son vadi: ‘'Yok Oluş'' vadisi...

Kafdağı'na vardıklarında geriye otuz kuş kalmış. Nihayet, Simurg’un yuvasını bulmuşlar. Bir de ne görsünler; o kuşların her birisi birer Simurg’muş aslında… Farsça "Si", "otuz" demektir... Murg" ise "kuş"...

‘’Hedefe giden yolda, ayartılan arzuların ve ümitsizliğin çukuruna düşmeden ilerleyebilmenin adıymış Simurg. Mücadele ederken bilgeliğe ulaşmanın ve olgunlaşmanın adı…’’

Ahmet Özcan: ‘’Bir Simurg öyküsü bizimkisi’’ der. O’na göre; ‘’Simurg yok. Yola devam edersek Simurg biziz. Bir biz varız yeryüzünde, bir de küllerimiz. Simurg, özgürlüğünü, onurunu ve erdemini koruyabilendir. Kurtulmak için yola çıkar, zor vadilerde dökülürüz. Erdem için uğraşır, erdemi kaybederiz. Ayağa kalkmak ister, diz çökeriz. Uçmaya çalışır, ayaklarımızı ilk fırsatta yere basarız. Ayağa kalkışımız, arınmak ve yenilenmek demektir. Yediğimiz her darbe biraz daha arındırır, temizler bizi. Bir Simurg kuşuna benzeriz. Kendimize sadece kendimiz kavuşacağızdır sonunda. Bizden görünenler zor vadilerde geri dönecek ve sadece biz varacağızdır Kafdağına. Bir Simurg Anka gibi kendimizi yok oluşa attıkça yeniden doğacağız...’’

Hikâyede, Hüdhüd’ün başında hakikat tacı taşıyan bir kuş olduğu, kuşların yolculuğunun ise ruhun Allah’ı arayışının mistik seferini sembolize ettiği ifade edilir. Gülşehrî’nin mesnevisinde; Hüdhüd’ün “aklı”, diğer kuşların “ halkı”, Simurg’un “Tanrı”yı temsil ettiği belirtilmiştir.

Nizam-ı alem için i'la-yı kelimetullah diyerek çıkılan yolda; viranelerde define bekleyen baykuşlar kimler?

Takvasına, riyazatına güvenip kendilerini sorgulanamaz addeden doğan kuşları kimleri temsil ediyor?

Deniz manzaralı makam konforunu bozamayan konformist alaüveyikler kimler?

Güzelliğinin iktidarına sığınan papağanlar kimler?

‘’Padişahlar benim gölgemde yetişirler. Her yoksul tabiatlı kişi nerden bizimle eşit olacak. Kanadımın gölgesi kimin üstüne düşse onu padişah yapar.’’ diyen hüma kuşları, bugün hangi kurumlarımızın, STK’larımızın başındalar?

Dikenleri yüzünden kan revan içinde kaldığı halde gülün sevdasına yenik düşüp yoldan dönen bülbüller kimler?

Uğruna dikenine katlanılıp, eziyet çekilen güller hangi makamları temsil ediyor?

Yükseklerdeki krallığını bırakamayan kartallar kimler?

‘’Çınarların ölümü çok acıdır.’’ diyor yazar. ‘’Çünkü bütün çınarlar yıkılırken kendileriyle birlikte güveni de yıkarlar, umudu, erdemi, gücü, tarihi, geleceği de yıkarlar. Çınarların yıkılışı, geçici değildir, unutulmaz. İz bırakır ve yaralar. Anıları, hasreti ve türküleri kalır geride.’’ diyor.

Ne diyordu Füruğ Ferruhzad: “Kuş ölür sen uçuşu hatırla.” Kuş elbet bir gün ölecek ölmesine de; mesele uçuş…

“Ruhumu emziren bulutlar nerde
rüzgarlar, nerdedir kuşların yolu
Kül oldu ufkumun bahar çarşısı
ağulandım deli çıkmazlarında” diyordu, rahmetli Akif İNAN.

Bu efsaneden çıkarılacak ders, sen neyi arıyorsan, O’sun. Sahi, biz neyi arıyorduk?

Celal Demirci
Kaynakça:
• Mantık Al-Tayr / Feridüddin Attar (Türkiye İş Bankası Yayınları 8.Baskı Ocak 2020)
• Yenilmiş Asilere Çiçek Verelim / Ahmet Özcan (Yarın Yayınları 1.Baskı Mayıs 2011)

 

Kaynak: Kamuajans.com/ÖZEL
Yorumlar (1)
zilvan10 6 ay önce
Celal Hocam,şuan serçe görünümlü akbabalar var maalesef.Bunların en belirgin özelliği de her kılığa bürünmeleri ve sıkıştıklarında hemen taraf değiştirmeleridir.O kadar tehlikeli bir tür ki efsaneler de bile bu türden bahsedilmez.
13°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Alanyaspor 19 31
6. Hatayspor 19 31
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Burnley 18 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 19 33
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 19 12