Dijital Paradoks: Dünyada ve Türkiye’de Online Eğitim

Kovid-19 salgını sürecinde Dünyada ve Türkiye’de online eğitim ya da uzaktan eğitim diye tabir edilen eğitim modeli, öne çıktı. Bu eğitim modeli, kovid-19 salgını öncesinde de vardı. Fakat, salgın sürecinde zorunlu olarak hayatımıza girdi. Öğrencisi olan hemen her ev bu yeni sistemle tanıştı. Salgının ilk günlerinde whatsapp üzerinden ödev verme şeklinde başlayan uzaktan eğitim; takip eden süreçte okullarda Zoom uygulaması, adından da Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Bilişim Ağı (EBA) ile devam etti. Süreç ilerledikçe, Google Meet, Microsoft Teams, Cisco Webex vb. uygulamalar da online eğitimdeki yerini aldı.

EĞİTİM PERSONELİ 18.08.2020, 11:56 18.08.2020, 11:59
Dijital Paradoks: Dünyada ve Türkiye’de Online Eğitim





Dünyanın birçok ülkesinde salgının yayılmaması için okullar kapanırken, kimi ülkelerde televizyon, hatta radyo ve sosyal medya platformları üzerinden, intagramdan, webinar vb. yöntemlerle durum idare edilmeye çalışıldı. Türkiye; bir yandan internet tabanlı EBA programını devreye alırken; diğer yandan EBA televizyon kanalları üzerinden dijital cihazları ya da interneti olmayan ailelerin çocuklarına ulaşmaya çalıştı. Sosyo-ekonomik durumu iyi olan aileler; çocuklarına çalışma masası/odası, geniş bant internet ağına sahip akıllı aygıtlar (bilgisayar, tablet, smart tv, akıllı telefon vb.) temin edebildiler. Sosyo-ekonomik durumu iyi olmayan aileler ise; çocuklarına bu imkânı sunamadılar. Ayrıca, bu imkânı sunabilmek de yetmiyor, bunun yanında; ebeveynlerin, online eğitimin gerektirdiği asgari teknik bilgiye, uygulamaları kullanım becerisine de sahip olması gerekiyor. Dünyanın yarısından çoğunda, çocuklar dijital cihazlara ve internet ağına ulaşamamaktalar. Ulaşabilseler bile; internet altyapısı, ailenin dijital okur-yazarlık bilgisi ve desteği de gerekmektedir. Dijital cihaz ve internete sahip ailelerin bir kısmında da bunlar ailenin diğer fertleriyle paylaşılmaktadır. Burada, ailelerin eğitim düzeyleri arasındaki farklılıklar da online eğitime erişimde başka bir eşitsizlik kaynağı olmaktadır. Online eğitim sürecinde çocukların öz disiplinini korumalarında, ailenin eğitim düzeyi ve desteği önem kazanmaktadır. Ailelerinden, yeterli miktarda; teknik, moral, motivasyon, öğrenme alanı desteği alamayan öğrencinin okulla bağı giderek zayıflamaktadır.


Dijital cihazlara ve internete erişimin pahalı olması durumu, sadece online eğitim için değil basılı eğitim materyallerine erişim için de önemli bir sorun teşkil etmektedir. Oysaki; online eğitimin ulaştırılamadığı kesimlere, basılı materyallerle de destek verilmesi gerekliliği ortadadır. Salgın sürecinde bireyler arasındaki sosyal mesafe korunmaya çalışılırken, tüm dünyada farklı sosyo-ekonomik tabakalar arasında eğitime erişim mesafesi de maalesef artmaktadır. Bu durum, eğitime erişim konusunda sosyo-ekonomik toplum katmanları arasında zaten var olan mesafeyi daha da açmaktadır. 


Türkiye’de, Millî Eğitim Bakanlığının (Eğitim Bilişim Ağı Programı) EBA altyapısı ve EBA TV kanalları en azından okullar ya da bölgeler arasında farklılıkların oluşmasını önlemiştir. Hizmete erişimde farklılıklar olsa da herkese aynı içerik hizmeti sunulabilmiştir. Hizmet sunumunun merkezi olması, en azından hizmetin sunumunda farklılıklar oluşmasına izin vermemiştir. Türkiye’de ders kitapları, zaten öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılmaktaydı. Yaz döneminde, Millî Eğitim Bakanlığı ilkokul öğrencileri için hazırladığı "Arkadaş" adlı tatil kitabını, yaklaşık 22 bin 700 okulda yer alan 5 milyon 230 bin öğrenciye ulaştırmaya çalışarak, basılı materyal desteğini de devreye aldı. Ardından, Milli Eğitim Bakanı Prof. Dr. Ziya Selçuk, ilkokul 1, 2, 3 ve 4'üncü sınıf düzeyindeki öğrencilere yönelik "Öğrenmeye Hazırım" ve 1'inci sınıf öğrencileri için "Tohum" isimli yeni kitap setleri hazırladıklarını bildirdi. Prof. Dr. Ziya Selçuk, yaptığı açıklamada: “Bu setin 4 kitabı var. Her birinde de Türkçe, matematik, sosyal bilgiler, fen bilgisi ve hayat bilgisi içerikleri söz konusu. Çok eğlenceli ve dinamik bir yapıda. Normal ders kitabının biraz dışında, çocukların ilgisini çekecek birtakım içerikler, bilmeceler, oyunlar, gerçek yaşamdan kesitler var. Bunların hepsi temel kazanımlarla da bağlantılı. Çocuklar 'öğrenmeye hazırım' derken gelecek seneye hazırlar mı? Bu da bizim problemimiz.” dedi.
 
Doç. Dr. Zafer Çelik’in hazırladığı, Eğitim-Bir-Sen Stratejik Araştırmalar Merkezince yayımlanan Odak Analiz 5 (Ağustos 2020) ‘’Kovid-19 Salgının Gölgesinde Eğitim, Riskler ve Öneriler’’ raporunda, UNESCO verilerine göre: “Sosyo-ekonomik olarak dezavantajlı öğrenciler ve mülteciler ile özellikle kız öğrenciler salgın sürecindeki okul kapatma uygulamasından diğer öğrencilere göre daha olumsuz etkilenmektedir.” denilmektedir. Söz konusu raporda, dünya genelinde: ‘’Salgının etkisinin devam ettiği, bazı bölgelerde yayılımının artarak devam ettiği, bazı bölgelerde ikinci dalga ya da tekrar salgının hızlandığı bir süreçte okulların açılması ile ilgili kararı vermek oldukça güçtür.’’ denilerek, okulların açılması konusundaki zorluklar ortaya konulmuştur.


“Eğitimde Dijital Dönüşüm ve Türkiye Gerçeği” makalemizde belirttiğimiz: “Burada okul, veli, öğretmen, öğrenci arasında sağlıklı iletişim ve takiple, ders planının sağlıklı uygulanabilmesi öne çıkıyor. Derslerin takibi noktasında öğrencinin öz disiplinle kendi kendine öğrenme becerisi kazanabilmesi, özellikle evde yapılabilecek etkinlik, egzersiz, araştırmalar, kitap okuma konularında velinin aktif desteği önem kazanıyor.’’ uyarımıza, raporda: “Uzaktan ya da uzaktan/yüz yüze karma eğitim imkânları dikkate alınarak ailelere yönelik uzaktan/online eğitim konusunda çocuklarını nasıl destekleyecekleri ve motive edecekleri konusunda destek verilmelidir.” önerisi getirilmiş. Bu öneri, ciddiye alınmalıdır.


Raporda, dikkatimizi çeken bir başka nokta da: Dezavantajlı ve engelli öğrenciler gibi hassas grupların salgın dönemi kısıtlamalarından daha fazla etkilenmesi ve imkânlarının kısıtlı olması nedeniyle derslere daha az devam etmiş olması sonucu öğrenme kaybının daha yüksek olmasının okul terkine yol açacağı, uyarısıdır. 


Bir yandan yüz yüze yapılamayan eğitimin, uzaktan eğitimle teknolojileriyle yapılabiliyor olmasının avantajı; diğer yandan sosyo-ekonomik durumu iyi olan toplum katmanlarının bu imkânlardan en iyi şekilde yararlanabilirken dezavantajlı kesimlerin erişimde güçlük çekmesinin yarattığı paradoks, ‘dijital paradoks’ olarak tanımlanmış.
Bir dijital paradoksumuz eksikti. Şimdi o da var... 

Celal DEMİRCİ
celaldemirci@gmail.com
https://www.twitter.com/celaldemirci
https://www.facebook.com/celaldemirci44 
Yorumlar (0)
4
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 17 35
2. Fenerbahçe 17 35
3. Galatasaray 17 33
4. Gaziantep FK 17 31
5. Alanyaspor 18 30
6. Hatayspor 17 28
7. Trabzonspor 17 26
8. Karagümrük 17 24
9. Antalyaspor 18 24
10. Konyaspor 17 22
11. Sivasspor 17 22
12. Başakşehir 17 22
13. Kasımpaşa 17 22
14. Malatyaspor 17 21
15. Rizespor 17 21
16. Göztepe 17 19
17. Gençlerbirliği 17 19
18. Kayserispor 17 16
19. Ankaragücü 17 15
20. Denizlispor 17 14
21. Erzurumspor 18 13
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 17 36
2. Liverpool 17 33
3. Man City 16 32
4. Leicester City 17 32
5. Everton 17 32
6. Tottenham 17 30
7. Southampton 17 29
8. Aston Villa 15 26
9. Chelsea 17 26
10. West Ham 17 26
11. Arsenal 18 24
12. Leeds United 17 23
13. Crystal Palace 18 23
14. Wolverhampton 18 22
15. Newcastle 17 19
16. Burnley 16 16
17. Brighton 18 14
18. Fulham 16 12
19. West Bromwich 17 8
20. Sheffield United 18 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 18 32
5. Real Sociedad 19 30
6. Sevilla 17 30
7. Granada 18 27
8. Celta de Vigo 18 23
9. Cádiz 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 17 21
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Deportivo Alaves 18 18
17. Real Valladolid 18 18
18. Elche 16 16
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12