Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), taşra teşkilatından başlayarak bakanlık koridorlarına kadar uzanan “rüşvet” tartışmalarına karşı harekete geçti. Bakanlık çalışanlarının “rüşvet” aldığını ve konumlarını kişisel çıkarları için kullandığını itiraf edercesine bir genelge yayımladı.

Bakan Yardımcısı ve Etik Komisyonu Başkanı Mustafa Safran imzasıyla 81 kente gönderilen “Hediye Yasağı” başlıklı genelgede uyarılarda bulunuldu.

657 sayılı yasada “Hediye alma, menfaat sağlama yasağı” maddesini anımsatan MEB, “kamu görevlisinin tarafsızlığını, performansını, kararını veya görevini yapmasını etkileyen ve etkileme ihtimali bulunan, doğrudan ya da dolaylı kabul edilen her türlü eşya ve menfaatın” hediye kapsamına alındığını aktardı.

Genelgede, “Bakanlığımıza yapılan sözlü ve yazılı müracaatlardan zaman zaman bahsedilen yasaklar ve ilkelere aykırı davranışlar sergilendiği anlaşılmaktadır” tespiti de dikkat çekti.

Bakanlıkta neredeyse her kademede hediye soruşturmalarının devam ettiği öğrenildi. Genelgeyle de yılbaşı hediyelerinin kabul edilmemesi talimatı verildi. MEB yöneticileri de hassasiyet göstermeleri için uyarıldı.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Hediye Alma, Menfaat Sağlama Yasağı" başlıklı 29. maddesi

"Hediye Alma, Menfaat Sağlama Yasağı

Madde 29 - Devlet memurlarının doğrudan doğruya veya aracı eliyle hediye istemeleri ve görevleri sırasında olmasa dahi menfaat sağlama amacı ile hediye kabul etmeleri veya iş sahiplerinden borç para istemeleri ve almaları yasaktır. Kamu Görevlileri Etik Kurulu, hediye alma yasağının kapsamını belirlemeye ve en az genel müdür veya eşiti seviyedeki üst düzey kamu görevlilerince alınan hediyelerin listesini gerektiğinde her takvim yılı sonunda bu görevlilerden istemeye yetkilidir."

5176 sayılı Kanuna dayanılarak yürürlüğe giren Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Hediye alma ve menfaat sağlama yasağı" başlıklı 15. maddesi

"Hediye alma ve menfaat sağlama yasağı

Madde 15 - Kamu görevlisinin tarafsızlığını, performansını, kararını veya görevini yapmasını etkileyen veya etkileme ihtimali bulunan, ekonomik değeri olan ya da olmayan, doğrudan ya da dolaylı olarak kabul edilen her türlü eşya ve menfaat hediye kapsamındadır.

Kamu görevlilerinin hediye almaması, kamu görevlisine hediye verilmemesi ve görev sebebiyle çıkar sağlanmaması temel ilkedir.

Kamu görevlileri, yürüttükleri görevle ilgili bir iş, hizmet veya menfaat ilişkisi olan gerçek veya tüzel kişilerden kendileri, yakınları veya üçüncü kişi veya kuruluşlar için doğrudan doğruya veya aracı eliyle herhangi bir hediye alamazlar ve menfaat sağlayamazlar.

Kamu görevlileri, kamu kaynaklarını kullanarak hediye veremez, resmi gün, tören ve bayramlar dışında, hiçbir gerçek veya tüzel kişiye çelenk veya çiçek gönderemezler; görev ve hizmetle ilgisi olmayan kutlama, duyuru ve anma ilanları veremezler.

Uluslararası ilişkilerde nezaket ve protokol kuralları gereğince, yabancı kişi ve kuruluşlar tarafından verilen hediyelerden, 3628 sayılı Kanunun 3. maddesi hükümleri saklı kalmakla birlikte, söz konusu maddede belirtilen sınırın altında kalanlar da beyan edilir.

Aşağıda belirtilenler hediye alma yasağı kapsamı dışındadır:

a) Görev yapılan kuruma katkı anlamına gelen, kurum hizmetlerinin hukuka uygun yürütülmesini etkilemeyecek olan ve kamu hizmetine tahsis edilmek, kurumun demirbaş listesine kaydedilmek ve kamuoyuna açıklanmak koşuluyla alınanlar (makam aracı ve belli bir kamu görevlisinin hizmetine tahsis edilmek üzere alınan diğer hediyeler hariç) ile kurum ve kuruluşlara yapılan bağışlar,

b) Kitap, dergi, makale, kaset, takvim, cd veya buna benzer nitelikte olanlar,

c) Halka açık yarışmalarda, kampanyalarda veya etkinliklerde kazanılan ödül veya hediyeler,

d) Herkese açık konferans, sempozyum, forum, panel, yemek, resepsiyon veya buna benzer etkinliklerde verilen hatıra niteliğindeki hediyeler,

e) Tanıtım amacına yönelik, herkese dağıtılan ve sembolik değeri bulunan reklam ve el sanatları ürünleri,

f) Finans kurumlarından piyasa koşullarına göre alınan krediler.

Aşağıda belirtilenler ise hediye alma yasağı kapsamındadır:

a) Görev yapılan kurumla iş, hizmet veya çıkar ilişkisi içinde bulunanlardan alınan karşılama, veda ve kutlama hediyeleri, burs, seyahat, ücretsiz konaklama ve hediye çekleri,

b) Taşınır veya taşınmaz mal veya hizmet satın alırken, satarken veya kiralarken piyasa fiyatına göre makul olmayan bedeller üzerinden yapılan işlemler,

c) Hizmetten yararlananların vereceği her türlü eşya, giysi, takı veya gıda türü hediyeler,

d) Görev yapılan kurumla iş veya hizmet ilişkisi içinde olanlardan alınan borç ve krediler.

Bu Yönetmelik kapsamına giren en az genel müdür, eşiti ve üstü görevliler, bu maddenin 5 inci fıkrası ve 6 ncı fıkranın (a) bendinde sayılan hediyelere ilişkin bir önceki yılda aldıklarının listesini, herhangi bir uyarı beklemeksizin her yıl Ocak ayı sonuna kadar Kurula bildirirler."

Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü 04.12.2019 tarih ve 24112090 sayılı ve "Hediye Yasağı" konulu yazılarıyla; "Bakanlığımıza yapılan sözlü ve yazılı müracaatlardan zaman zaman yukarıda bahsedilen yasaklar ve ilkelere aykırı davranışlar sergilendiği anlaşılmaktadır. Bu tür davranışlar kamu görevlisine ve devlete olan güven ve itibar duygusunu zayıflatarak kamuoyunda yanlış yorumlara sebep olmaktadır.

Özel günlerde ve yaklaşan yılbaşı nedeniyle hediye konusunda yukarıda belirtilen kurallara riayet edilmesi, konu hakkında tüm personele gerekli duyuruların yapılması, özel kişi ve kuruluşlarca çeşitli vesilelerle sunulan ve yasak kapsamında olan hediyelerin kabul edilmemesi ve bu konuda yöneticiler tarafından gerekli hassasiyetin gösterilmesi hususunda" öğretmenleri uyardı.