Milli Eğitim Bakanlığının bütçesinin görüşüldüğü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Bakan Özer, 2023 yılı eğitim bütçesine ilişkin sunum yaptı.

Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer; TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Millî Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu, Yükseköğretim Kalite Kurulu, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı ve Üniversitelerin 2023 Yılı Merkezî Yönetim Bütçe Kanunu Teklifleri ile 2021 Yılı Merkezî Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifler'ini sunmak, 2021 Yılı Sayıştay Raporları üzerinde değerlendirme yapmak ve Bakanlık faaliyetleri ile hedefleri hakkında bilgi vermek amacıyla sunum yaptı.

Bakan Özer, okul öncesi eğitimden başlayarak eğitim ve öğretimin her kademesinde bütün bireylerin nitelikli eğitime eriştiği bir sistem hedefiyle toplam eğitim bütçesinin 651 milyar 377 milyon 155 bin lira olarak öngörüldüğünü, bunun 2023 yılı merkezî yönetim bütçesinin yüzde 14,6'sını oluşturduğunu belirtti.

Öğretmen başına düşen öğrenci sayısı önemli ölçüde azaltılarak OECD ortalamasına yaklaştırılmıştır

Uzmanlık sınavına girmeyen binlerce öğretmen telafi sınavı bekliyor! Uzmanlık sınavına girmeyen binlerce öğretmen telafi sınavı bekliyor!

Bir taraftan tüm kademelerde okullaşma oranlarının artırılması yoluyla eğitim kitleselleştirilirken diğer taraftan derslik ve öğretmen başına düşen öğrenci sayısı önemli ölçüde azaltılarak OECD ortalamasına yaklaştırılmıştır. Dolayısıyla bu dönüşüm, bir yandan eğitim sisteminde evrenselleşmeyi sağlarken diğer yandan niteliğin de artmasına imkân vermiştir. Bu yolla Türkiye, yaptığı iyileştirmelerde nicelik ve niteliği birlikte ele almış ve eğitim sisteminin performansını artırmıştır." 

''2000'li yıllarda 5 yaşında %11 olan okullaşma oranı, 2022 yılında %97'ye; ilkokulda okullaşma oranı %99,63'e; ortaokulda okullaşma oranı ise %99,44'e yükselmiştir. Okullaşma oranlarındaki artışın en çarpıcı olduğu eğitim kademesi ise ortaöğretimdir. 2012 yılında hayata geçirilen 4+4+4 sisteminin de önemli katkıları neticesinde ortaöğretimde %44 olan okullaşma oranı, %95'e yükselmiştir. Dolayısıyla son yirmi yıl, ülkemizin fırsat penceresi olan çocuklarımızın ve gençlerimizin eğitime katılımının sürekli arttığı bir döneme karşılık gelmektedir.

2022-2023 eğitim ve öğretim yılında resmî ve özel 15 bin 918 okul öncesi, 25 bin ilkokul, 18 bin 186 ortaokul ve 12 bin 714 lise ile toplam 71 bin 818 okulumuzda 1 milyon 200 bin öğretmen ve 19 milyon 100 bin öğrencimiz ile eğitim ve öğretime devam ediyoruz. Görüleceği üzere eğitim sistemimizdeki toplam öğrenci ve öğretmen sayımız, günümüzde birçok ülkenin toplum nüfusunun üzerindedir. Bu ölçekte bir eğitim sisteminde büyük bir dönüşümü gerçekleştirebilmek, devasa yatırımların yanında büyük bir kararlılığı da gerektirmektedir."

2023 yılı merkezî bütçesi ile ilgili

"Toplumun tüm kesimlerini içine alan örgün ve yaygın eğitim hizmetlerini yürütebilmek için Bakanlığımız, Yükseköğretim Kurulu, Yükseköğretim Kalite Kurulu, Üniversiteler ve diğer Bakanlıklara ayrılan kaynaklarla eğitim bütçemiz, 651 milyar 377 milyon 155 bin TL olarak belirlenmiştir. Bu rakam, 2023 yılı merkezî yönetim bütçesinin yüzde 14,6'sını oluşturmaktadır.

Eğitime ayrılan bu bütçe ile 2023 yılında eğitimde fırsat eşitliğinin güçlendirilmesi, mesleki eğitimin güçlendirilmesi ve öğretmenlerimizin mesleki gelişimlerinin çok boyutlu desteklenmesine yönelik çalışmalar ön planda olacaktır. Her öğrencimize benzer imkânları sunabildiğimiz, tüm öğretmenlerimize farklı gelişim fırsatları sağladığımız ve iş gücü piyasasının ihtiyaç duyduğu insan kaynağını yetiştiren bir mesleki eğitim sistemi ile ülkemizi eğitimde çok daha ileri noktalara taşımayı amaçlıyoruz. Tüm bu adımlar sayesinde Türk Eğitim Sistemini dünya ile daha fazla rekabet edebilir hâle getireceğiz."

Bir yılda 2.050 yeni anaokulu, 15 bin 500 yeni ana sınıfı açıldı

Okul öncesi eğitimde okullaşma oranlarını OECD ortalamalarına ulaştırmayı hedefliyoruz. Bu kapsamda bir yıl gibi kısa bir süre içinde 2 bin 50 yeni anaokulu, 15 bin 500 yeni ana sınıfı açtık. Köy okullarında ana sınıfı açılması için gerekli olan asgari öğrenci sayısını 10'dan 5'e düşürdük ve köy okullarında da okul öncesi eğitime erişimi kolaylaştırdık. Yaptığımız bu düzenleme, özellikle düşük nüfuslu alanlarda okullaşma oranlarının artırılmasını sağladı. Kısa süre içinde bu bölgelerde yaşayan 20 binden fazla öğrencimiz, okul öncesi eğitime erişim sağladı.

Böylece, 3 yaşta okullaşma oranını % 9'dan %14'e, 4 yaşta %16'dan %35'e yükselttik. 5 yaşta ise okullaşma oranını kısa sürede %65'ten %97'ye ulaştırdık. 2022 yılı sonuna kadar 5 yaştaki okullaşma oranını %100'e ulaştırmış olacağız. Böylece zorunlu eğitim öncesinde tüm öğrencilerimizin en az bir yıl okul öncesi eğitim alma hedefini gerçekleştirmiş olacağız. Okul öncesi eğitimde 3-5 yaş aralığındaki okullaşma oranını, 2023 yılında OECD ortalamasına ulaştırmayı hedefliyoruz.

Ortaöğretimde okullaşma oranı bir yıl önce % 90'lar seviyesindeydi. Son bir yılda özellikle ortaöğretimde devamsızlık ve terk oranlarının azaltılmasına odaklandık. Bu kapsamda çok sayıda projeyi aktif bir şekilde uyguladık. Bu projelerde öğrencilerimizin eğitime devamlarını yakından izlemeye başladık. Özellikle mesleki eğitim merkezlerinin yaygınlaştırılması, öğrencilerin sürekli devamsızlık ve terk oranlarının azaltılmasında önemli katkılar sağladı. Tüm bu çalışmalar kısa sürede meyvelerini verdi ve bir yıl gibi bir zaman diliminde ortaöğretimde okullaşma oranı, % 90'dan %95,06'ya yükseldi.

Son yirmi yılda okullaşma oranlarında meydana gelen iyileştirmelerden en çok kız çocuklarımız yararlandı. Tüm eğitim kademelerinde kız çocuklarının eğitime katılımı yakından takip edildi, en büyük gelişim ise ortaöğretim düzeyinde yaşandı. 2000'li yıllarda ortaöğretimde kızların okullaşma oranı %39,2 iken bugün bu oran, %95'e yükseldi. Üstelik 2000'li yılların başında okullaşma oranlarının görece düşük olduğu birçok ilde kız çocuklarının okullaşma oranı, erkek öğrencileri geride bıraktı. Dolayısıyla ülkemizde eğitimin tüm kademelerinde son 20 yılda kız çocuklarının okullaşma sorununu çözmede çok önemli mesafe alındı."

Ortaöğretimde okullaşma oranlarını yüzde 100'e ulaştırmak hedefimiz

Gelecek yıl ortaöğretimde okullaşma oranlarını yüzde 100'e çıkarmak için yakında kapsamlı bir proje başlatacaklarını açıklayan Özer, çağ nüfusuna ulaşarak koşullarına uygun seçeneklerden faydalanmalarını sağlayacaklarını ifade etti ve "Bu kapsamda 2023 yılında tüm eğitim kademelerinde okul terki riski taşıyan öğrencilerimizin tespitine yönelik erken uyarı ve kayıt dışı öğrenci çağ nüfusu için de takip sistemi kuracağız." dedi.

2023 yılı sonunda 20 binden fazla okula destek sağlanacak

Derslik başına düşen öğrenci sayısını azaltmak için eğitim altyapısının sürekli güçlendirildiğini belirten Özer, 2003 yılından bugüne kadar toplam 356 bin 438 adet yeni derslik yapıldığını söyledi.

Derslik başına düşen öğrenci sayısının temel eğitimde 23'e, ortaöğretimde ise 22'ye düştüğünü anlatan Özer, eğitim ortamlarını iyileştirmek ve okullar arasındaki imkân farklılıklarını azaltarak fırsat eşitliğini güçlendirmek için "Mesleki Eğitimde 1.000 Okul" ve "Temel Eğitimde 10.000 Okul" projelerini tamamladıklarını belirtti. Proje kapsamındaki okulların tamamının her türlü bakım, onarım, donatım, teknolojik altyapı ve materyal ihtiyaç ve taleplerinin karşılandığını kaydeden Özer; bu okullardaki öğretmen, yönetici, öğrenci ve velilerin de gerek duyulan eğitimlerle desteklendiğini belirtti. Bakan Özer, 2023 yılında 'Ortaöğretimde 10.000 Okul projesini başlatacaklarını duyurdu. Özer, "Bu projeleri bir bütün olarak düşündüğümüzde 2023 yılı sonunda 20 binden fazla okulumuza çoklu destek sağlamış olacağız." dedi.

2022-2023 Eğitim yılı öncesinde tüm okullara 5,5 milyar lira gönderildi

Okulların kendi ihtiyaçlarını kendilerinin karşılayabilmesini sağlamak için 2022-2023 eğitim öğretim yılı öncesinde "okul bütçesi" projesini uygulamaya koyduklarını da hatırlatan Özer, "İhtiyacı çok olana daha fazla kaynak ayırarak tüm okullara toplam 5,5 milyar lira bütçe gönderdik. Böylece okullarımızın temizlik, kırtasiye, küçük onarım ve donatım ihtiyaçlarının hızla ve yerinden karşılanmasını sağladık. Bu uygulamaya 2023 yılında da devam ederek okullarımızı çok daha güçlü hale getireceğiz." dedi.

Eğitimde dijitalleşmeye dair verileri de paylaşan Özer, "Bu kapsamda bugüne kadar 27.198 okulumuza toplamda 522.691 adet etkileşimli tahta kurulmuştur. 19 bin 040 okul içi ağ altyapısı tesis edilerek 1 milyon 171 bin 000 data ucu kurulumu yapılmış olup bu okullara geniş bant internet erişimi verilmektedir. Bu imkâna sahip olmayan okullarımıza ise kablolu, uydu ve mobil erişim teknolojileri kullanılarak internet bağlantısı sağlamaktayız. 2023 yılında etkileşimli tahta olmayan sınıfın kalmamasını hedefliyoruz." ifadelerini kullandı. Özer, son bir yıl içinde Öğretmen Bilişim Ağı (ÖBA), "Öğrenci/Öğretmen Destek Sistemi" (ÖDS) ve Matematik Seferberliği kapsamında "Matematik Eğitimi Dijital Platformu"nu geliştirerek öğrenci ve öğretmenlerin hizmetine sunduklarını belirtti. Özer, Türkçe ve yabancı dil öğretimini destekleyecek dijital platformların ise 2022 yılı sonuna kadar hizmete sunulacağını dile getirdi.