03.03.2020, 16:21

At(A)Lar Sözü

Kamuajans.com – “Köpekçe Meramlar” başlıklı bir yazı ile içinde “köpek” kelimesi geçen atasözleri ve deyimleri kısaca köpek jargonunu anlatan bir yazı kaleme almıştık ve bu yazımız çok beğenilmişti. Meramımızı “kişileştirilmiş hayvanlar” üzerinden kelam-ı kadimler ile anlatmanın etkililiği malumunuz. Bu sözlere sıkça konu olan köpekler kadar atlar da önemli. Atasözlerimiz ve deyimlerimiz içinde “at” kelimesinin sıkça kullanılması da anlaşılabilir bir durum aslında. Atasözlerinin de bir geçmişi var ve o geçmişte, insanların hemen yanı başında, hayatın içinde; “atlar adımına göre değil, adamına göre yürürdü.”

Hayat hep bir hengâmeydi, kimi zaman varlık kimi zaman da yokluk dert olurdu. ‘At, at oluncaya kadar sahibi mat olur’du. “Ata arpa, yiğide pilav” vermek ne mümkündü. “At olur meydan olmaz, meydan olur at olmaz’dı. “Ata binen nalını mıhını arar” da bulamazdı. “Aç at yol almaz, aç it av almaz” günler böylece gelir geçerdi. Fukaralık günleriydi ve “arık ata kuyruğu da yüktü. Arpa verilmeyen at, kamçı zoruyla yürümez” bir iş göremezdi. Sonraları bu kara günler de tarihte yerini aldı. “Atın ölümü arpadan olsun” diye gözünü karaltan haramîler, “at başı beraber gidiyorlar’dı.



“Atı alıp Üsküdar’ı geçen” çok oldu. Ne de olsa “At binenin kılıç kuşananın.” Eskiler ne demiş; “At alırsan yazın, deve alırsan güzün, avrat alırsan gezin ha gezin.” Her şeyi zamanında alırsan, işine yarayan şeyin de kıymetini bilirsen, “Ata binersen ALLAH'ı, attan inersen de atı unutmazsan” gam gasevette neymiş. “ Atla deve değil ya!” Yeter ki tevekkel ol. “Dokuz atı bir kazığa bağlama.” “Atım tepmez, itim kapmaz deme.” “Atın varken yol tanı, ağan varken el tanı.” “Atına bakan ardına bakmaz.” “At bir dizginde, öküz bir çizide belli olur.” Unutma; “Ata binmek bir ayıp, attan inmek bin ayıp.” “Dost, dostun eğerlenmiş atıdır” dostunun yardımına koşmaktan geri durma. Acele işe şeytan karışır, işlerini sırasıyla yap. Birini bitirmeden diğerine başlama. “Hızlı koşan atın …. seyrek düşer.”



Ölümlü dünya evlat. Doğduğumuzda ölüm saati çalışmaya başladı. Doğmasak ölmezdik; doğduk ki öleceğiz, buna göre yaşa. “At ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalır.”

“At görür aksar, su görür susarsan” huzurun kalmaz. “At yedi günde, it yediği günde belli olur.” “Atlar nallanırken kurbağalar ayak uzatmaz” sen de haddini hududunu bil. “El atına binen tez iner” emanet mala güvenme, mümkünse ortak iş de yapma. “Ortak atın beli sakat olur” bilesin. “At ver hasım ol, kız ver hısım ol” demişler, malının kıymetini bil.



Hırlısı var, hırsızı var, uğurlusu, uğursuzu, görgüsüzü var. İş bileni var, burun bükeni var. “Abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır.” “Yoksul ala ata binse selam durmaz,” dünya böyledir işte. “Köpeğe gem vurma kendisini at sanır.” “Ata da soy gerek, ite de.” “Atlar tepişir, arada eşekler ezilir.” “At elin, it elin, bize ne.”



Aklını kullan evlat. “At görmediysen, b..undan da mı atlamadın?” “Irmaktan geçerken at değiştirilmez.” “Beleş atın dişine bakılmaz.” “Canı yanan eşek atı geçer.” “Kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan”, arkadaşını iyi seç. “Yumuşak huylu atın çiftesi pek olur.” “Yürük at yemini, yavuz it ününü kendi artırır.” Tedbiri elden bırakma. “At çalındıktan sora ahırın kapısını kapamak” fayda etmez.



Öyle bir hayatın olsun ki; “Atlıyı attan, yaylıyı yoldan çevir.” “Atın eşkin, kılıcın keskin” olsun. “Attan inip eşeğe binme.” “At izi it izine karıştığı” vakitler gözünü dört aç, tufaya gelme.” “At ölür, itlere bayram olur.” “At hırsızı gibi” dolaşma. Yavaş ol, acele etme. “Peşinden atlı mı kovalıyor?” “Ata binmeden ayakları sallıyorsun!”



Ne oldu şimdi de somurtuyorsun? “Atına eşek mi dedik, ata et, ite ot” mu verdik?

Evlat, kime diyorum ben! Burada; “At pazarında eşek osurtmuyoruz”.

“At gibi kızlar”, “Atlar anası” hatun olur, senin boyun ne posun ne de geçeni boş göndermiyorsun. Ohoo... “Katıra “baban kim?” demişler, “dayım attır” demiş.

Es-selam…

Ömer Emir DOĞAN
Eğitimci-Yazar 
Yorumlar (0)
11
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 34 72
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 34 66
4. Trabzonspor 35 60
5. Hatayspor 34 53
6. Alanyaspor 34 52
7. Gaziantep FK 33 51
8. Sivasspor 34 51
9. Karagümrük 34 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 35 42
13. Konyaspor 34 41
14. Ankaragücü 34 38
15. Malatyaspor 34 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 34 35
18. Erzurumspor 35 34
19. Başakşehir 33 33
20. Gençlerbirliği 34 32
21. Denizlispor 34 27
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 33 77
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. Chelsea 32 55
5. West Ham 32 55
6. Tottenham 33 53
7. Liverpool 32 53
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 31 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 32 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 32 34
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Real Madrid 32 70
2. Atletico Madrid 31 70
3. Sevilla 32 67
4. Barcelona 30 65
5. Real Betis 32 49
6. Villarreal 32 49
7. Real Sociedad 31 47
8. Osasuna 32 40
9. Granada 30 39
10. Athletic Bilbao 31 38
11. Celta de Vigo 31 38
12. Levante 32 38
13. Cádiz 32 36
14. Valencia 32 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 32 30
17. Real Valladolid 31 28
18. Huesca 31 27
19. Elche 32 27
20. Eibar 31 23