Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) siyasi dengelerini altüst edecek tarihi bir karara imza attı. Mahkeme, CHP’nin genel başkan değişimine sahne olan 2023 yılındaki olaylı İstanbul İl Kongresi ve 38. Olağan Kurultayı için "mutlak butlan" (kesin hükümsüzlük) kararı verdi.
İstinaf mahkemesinin hazırladığı 20 sayfalık gerekçeli kararda, delegelerin iradesine müdahale edildiği ve hukukun emredici kurallarının çiğnendiği belirtilerek, kurultay süreci bütünüyle yok sayıldı. Kararın ardından CHP’de resmi olarak Kemal Kılıçdaroğlu dönemine geri dönülmesi yolu açıldı.
İşte yüksek mahkemenin CHP’yi sarsan "mutlak butlan" kararına gerekçe gösterdiği 8 kritik madde:
1. Delege İradesine "Menfaat" İle İpotek Konuldu
Mahkeme; dosyadaki savcılık soruşturmaları, hazırlanan iddianameler, tanık ifadeleri, kurumlar arası yazışmalar, fezlekeler ve en önemlisi MASAK raporlarını inceleyerek çok ciddi bir tespitte bulundu. Kararda, bazı delegelerin oy tercihlerinin özgür iradeleriyle değil, kurulan menfaat ilişkileri doğrultusunda yönlendirildiği kanaatine varıldı.
2. Para, İş ve Koltuk Vaatleri
Gerekçeli kararda en dikkat çeken unsurlardan biri, kongre ve kurultay süreçlerinde dönen iddiaların somutlaştırılması oldu. Bazı delegelere oy karşılığında nakit para dağıtıldığı, belediyelerde iş sözü verildiği, alışveriş kartları dağıtıldığı ve ilerleyen dönemler için adaylık ya da siyasi makam taahhüt edildiği mahkeme kayıtlarına girdi.
3. "Fotoğraflı Kanıt" Baskısıyla Gizlilik İhlal Edildi
Seçimlerin en temel kuralı olan "gizli oy" ilkesinin çiğnendiği hükme bağlandı. Bazı delegelerden, kabinde verdikleri oyun rengini kanıtlamak amacıyla oy pusulalarının fotoğrafını çekerek belirli kişilere göndermelerinin istendiği, bu durumun seçim iradesini tamamen sakatladığı ifade edildi.
4. Parti İçi Demokrasi ve Eşitlik İlkeleri Yerle Bir Oldu
Mahkeme, kararını anayasal dayanaklara oturttu. Anayasa’nın 69. maddesi ile Siyasi Partiler Kanunu’nun 4 ve 93. maddelerine atıfta bulunularak; parti içi organ seçimlerinin demokratik esaslara, parti tüzüğüne ve üyeler arası eşitlik ilkesine mutlak surette uygun olması gerektiği, ancak CHP kurultayında bu ilkelerin ağır şekilde ihlal edildiği vurgulandı.
5. Basit Bir İptal Değil, "Kamu Düzenine Aykırılık"
Mahkeme, kongre ve kurultayda yaşanan usulsüzlüklerin sıradan bir tüzük ihlali veya basit bir iptal sebebi olarak görülemeyeceğinin altını çizdi. Yapılan usulsüzlüklerin kamu düzenini yakından ilgilendiren emredici hukuk kurallarına aykırılık teşkil ettiği, bu yüzden seçimin baştan itibaren hiç yapılmamış sayılması (kesin hükümsüzlük) gerektiği belirtildi.
6. Sonraki Kurultaylar Geçmişteki "Sakatlığı" Temizlemedi
CHP yönetiminin "Daha sonra yeni kurultaylar yapıldı, eski süreç geride kaldı" tezi mahkemeden döndü. Kararda, 4-5 Kasım 2023 Kurultayı mutlak butlanla sakatlandığı için, bu sakat kurultayın doğurduğu yönetimlerin daha sonra yaptığı tüm olağan ve olağanüstü kurultayların da otomatik olarak hukuki dayanaktan yoksun kaldığı ifade edildi.
7. Yerel Mahkemenin "Dava Konusuz Kaldı" Kararı Hatalı Bulundu
İlk derece mahkemesinin, sonraki kurultayları gerekçe göstererek davanın düştüğüne yönelik verdiği yaklaşım istinaf tarafından isabetli bulunmadı. Yüksek mahkeme, sonraki süreçlerin geçmişteki hukuki sakatlığı ortadan kaldırmayacağını, bu nedenle davayı açan tarafların hukuki yararının korunarak esastan karar verilmesi gerektiğini belirtti.
8. CHP’de Zaman Geriye Aktı: Kılıçdaroğlu Dönemine Zorunlu Dönüş!
Kararın en çarpıcı hukuki sonucu ise partinin yönetim kademesini doğrudan etkiledi. Kurultay, yapıldığı tarih itibarıyla iptal edildiği için CHP’de 4-5 Kasım 2023 öncesindeki hukuki duruma dönülmesine hükmedildi. Bu doğrultuda, eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ve o dönem görevde olan parti organlarının (PM ve MYK) resmi olarak görevlerine devam etmesi gerektiği sonucuna bağlandı.