Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nde inşaat sektörünü derinden sarsacak ve kayıt dışı istihdamla mücadeleyi zirveye taşıyacak devrim niteliğinde değişikliklere gitti. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni kararlar, hem alın teri döken inşaat işçilerinin haklarını güvence altına alıyor hem de sigortasız işçi çalıştırarak haksız kazanç sağlayan patronlara göz açtırmıyor.
1. Kaçak ve Sigortasız İşçi Çalıştıran Patronlara "Sıfır İndirim" Cezası!
Yeni yönetmelikle birlikte, sigortasız işçi çalıştıran veya inşaatını SGK’ya hiç bildirmeyen patronlar için yolun sonu göründü.
Tescilsiz ve Bildirimsiz İşler: Hiç tescil edilmemiş ya da tescil edilmiş olsa bile SGK’ya hiçbir işçilik bildirimi yapılmadığı tespit edilen ihale işleri ile özel inşaatlarda, işin başlangıç ve bitiş tarihleri resmi belgelerle ortaya çıkarılacak.
Yaptırım: SGK üniteleri tarafından bu kaçak yapılar için asgari işçilik hesaplaması yapılırken, yasal olarak uygulanan asgari işçilik oranındaki indirimler (eksiltme) kesinlikle uygulanmayacak. Patronlar en yüksek orandan prim ödemek zorunda kalacak.
2. İnşaatı Durdurup İşçiyi Sigortasız Çalıştırana SGK’dan Re'sen Baskın!
Şirket kapanışı, terk veya tasfiye olmadığı halde, inşaat sahasında en az iki yıl boyunca sigortalı işçi çalıştırılmadığını beyan eden ya da bu durumu gizleyen işverenler mercek altına alınıyor.
SGK, bu tür şüpheli özel inşaat işyerlerini tespit ettiği anda ya da işverenin bildirimde bulunduğu tarihten itibaren re'sen (kendiliğinden) asgari işçilik araştırması başlatacak.
"İnşaatta çalışma yok" denilerek arkadan işçi çalıştırılmasının önüne geçilecek.
3. Prim Borçları Gecikme Zammıyla Birlikte Kesilecek: Kaçış Yok!
Yapılan incelemeler ve asgari işçilik hesaplamaları sonucunda, SGK’ya eksik bildirildiği anlaşılan tüm prim tutarları, iş bitim tarihinin olduğu aya mal edilerek tahakkuk ettirilecek.
Hesaplanan prim borçları, ağır gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverene tebliğ edilecek.
Patronların bu borcu tebliğ aldıkları tarihten itibaren 1 ay içinde ödemesi, taahhütname vermesi veya itiraz etmemesi durumunda borç kesinleşecek ve SGK tahsilat işlemlerini derhal başlatacak.
Sektörü Düzenleyen Diğer Kritik Maddeler
Yıllara Sari İnşaatlarda Maliyet Oyunu Bitti
Birden fazla yıla yayılan inşaat projelerinde maliyet hesaplama yöntemi değiştirilerek suiistimallerin önüne geçildi.
Yeni Hesap Modeli: İnşaatın bittiği yıl hariç tutulmak üzere; başladığı yıl ile bittiği yıl arasındaki tüm yılların birim maliyet bedellerinin aritmetic ortalaması alınacak. Araştırma işlemlerinde, işin bitim tarihindeki yapı ruhsatı ve "İnşaat maliyeti" esas alınacak.
İş Bitim Tarihine "Eksik/Kusur" Ayarı
İhaleli işlerde iş bitim tarihinin ne zaman kabul edileceği net bir kurala bağlandı:
Geçici kabul tutanağında hiçbir eksik veya kusur yoksa, tutanaktaki tarih iş bitim tarihi sayılacak.
Eğer tutanakta eksik veya kusur tespit edilmişse, işin bittiği tarih olarak bu eksikliklerin tamamen giderildiği tarih baz alınacak.
Dürüst İşverene "Tek Sicil Numarası" Kolaylığı
Mevzuata uygun davranan ve sigortalılarının haklarını koruyan işverenlere ise bir kolaylık sağlandı. Aynı patron tarafından yapılan, parselleri birbirine bitişik ya da çok yakın olan ve birden fazla yapı ruhsatı bulunan inşaatlarda; işçilerin birbirine karışması şartıyla, ilk işin başından itibaren 6 ay içinde başvurulursa tüm inşaatların tek bir sicil numarası üzerinden yürütülmesine izin verilebilecek.