Türk siyasetinde taşları yerinden oynatacak tarihi bir hukuki gelişme yaşandı. Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) yönetim yapısını baştan aşağı değiştiren dava sürecinde istinaf mahkemesi son sözü söyledi. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 36. Hukuk Dairesi, parti tabanında ve kamuoyunda büyük yankı uyandıran kurultay davasında "mutlak butlan" kararı verdi.
Mahkeme, CHP'nin Genel Başkan değişimine sahne olan 38. Olağan Kurultayı'nı iptal ederek mevcut yönetimin tedbiren görevden uzaklaştırılmasına ve Kemal Kılıçdaroğlu yönetiminin görevi yeniden devralmasına hükmetti.
Kurultay ve İstanbul Kongresi İptal Edildi
İlk derece mahkemesinin "davanın konusuz kaldığı" yönündeki kararını hukuka uygun bulmayan istinaf dairesi, çarpıcı bir karara imza attı. Ankara BAM 36. Hukuk Dairesi; CHP'nin 4-5 Kasım 2023 tarihli 38. Olağan Kurultayı ile 8 Ekim 2023 tarihinde gerçekleştirilen İstanbul İl Kongresi’nin, siyasi partilerin uymak zorunda olduğu temel ilkelerle çeliştiğini saptadı.
Kararda, söz konusu kongre ve kurultayların; parti içi demokrasi, eşitlik ve serbest irade ilkelerine açıkça aykırı şekilde gerçekleştiği gerekçesiyle kesin hükümsüz (mutlak butlanla sakat) kabul edildiği ilan edildi.
Mahkemenin Gerekçesi: Delege İradesine Müdahale, Menfaat ve Gizlilik İhlali
Ankara BAM 36. Hukuk Dairesi'nin iptal kararına esas oluşturduğu hukuki ve somut gerekçeler, Türk siyasi tarihinde emsal teşkil edecek nitelikte. Kararda öne çıkan başlıklar şunlar oldu:
Delege İradesinin Yönlendirildiği Tespiti: Dava dosyasında yer alan ceza soruşturmaları, iddianameler, tanık beyanları, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) raporları, kurum yazışmaları ve fezlekeler birlikte incelendi. İnceleme sonucunda, bazı delegelerin oy tercihlerinin menfaat ilişkileriyle yönlendirildiği kanaatine varıldı.
Maddi ve Siyasi Menfaat Vaatleri: Kurultay ve İstanbul İl Kongresi süreçlerinde bazı delegelere nakdi para verildiği, belediyelerde işe yerleştirme vaatlerinde bulunulduğu; adaylık, siyasi görev taahhütleri ve alışveriş kartı gibi imkanlar sunulduğu yönündeki iddialar mahkeme tarafından gerekçeli karara eklendi.
Gizli Oy İlkesinin Zedelenmesi: Seçimlerde delegelerin serbest iradelerinin prangalandığı vurgulanan kararda; bazı delegelerden oy pusulalarının fotoğrafını çekerek belirli odaklara göndermelerinin istendiği, bu durumun oyların denetlenmesi sonucunu doğurarak gizli oy ilkesini tamamen zedelediği kaydedildi.
Anayasa'nın 69. maddesi ile Siyasi Partiler Kanunu'nun 4. ve 93. maddelerine atıf yapılan kararda, tespit edilen usulsüzlüklerin basit birer iptal sebebi olmayıp kamu düzenini ilgilendiren emredici hukuk kurallarına aykırılık teşkil ettiği aktarıldı.
Özgür Özel Görevden Uzaklaştırıldı, Eski Yönetim Geri Dönüyor
Alınan bu tarihi kararla birlikte, kurultayın yapıldığı tarih itibarıyla iptali gerçekleştiği için CHP'de 4-5 Kasım 2023 öncesindeki hukuki duruma dönülmesi kararlaştırıldı.
Mahkeme kararı uyarınca; mevcut Genel Başkan Özgür Özel ve parti yönetiminin tedbiren görevden uzaklaştırılmasına, eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile o dönem görevde bulunan parti organlarının (Parti Meclisi ve Merkez Yönetim Kurulu) görevlerine aynen devam etmesine hükmedildi. Ana muhalefet partisinde kartların yeniden karılmasına yol açacak bu kararın ardından gözler taraflardan gelecek ilk açıklamalara çevrildi.