Taşeron Tespit Komisyonlarının Karşılaştığı Bazı Sorunlar ve Çözüm Önerileri
Taşeron işçilerin kadroya alınma sürecinde en önemli rolü oynayacak olan Tespit Komisyonları çalışmalarını sürdürüyor. Ancak Komisyon çalışmaları kapsamında başvuruların kayıt altına alınma sürecinde kimi konularda kafa karışıklığı yaşandığı, başvuru işlemlerinin yapıldığı ekranla ilgili soru işaretleri oluştuğu görülüyor. Yaşanan bu sorunlar ve çözüm yolları ile ilgili başlıca konulara açıklık getirmeye çalışacağız.

Tespit Komisyonlarının çalışmaları sırasında taşeron işçinin sigortalılık tarihi olarak ilk sigortalılık tarihinin mi yoksa şirkette ilk işe giriş tarihinin mi esas alınacağı tartışma konusu olmuştur. Bu hususta, ilk sigortalılık tarihinin esas alınması gerektiği konusunda herhangi bir şüphe yoktur.

İlk işe giriş tarihi olarak staj ve çıraklık sigortasının dikkate alınıp alınmayacağı da sorulmaktadır. Staj ve çıraklık sigortası, sosyal güvenlik mevzuatı açısından hiçbir şekilde ilk işe giriş yada sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilmemektedir. Staj döneminde sadece iş kazası ve meslek hastalığı için prim ödenir. Sosyal güvenlik mevzuatında kısa vadeli sigorta olarak kabul edilen bu dönemde yatırılan sigorta, emeklilikte dikkate alınmadığı gibi işe giriş olarak da sayılmaz. Sigortalılık başlangıç tarihi; www.turkiye.gov.tr adresi üzerinden alınacak SGK Tescil ve Hizmet Dökümü belgesi esas alınarak tespit edilebilir.

HAK SAHİBİ İŞÇİNİN TESPİT EDİLMESİ

Yine Tespit Komisyonu çalışmaları esnasında, kadroya geçecek taşeron işçilerin 696 Sayılı Kanunu Hükmünde Kararname’ye tabi olup olmadıklarının nasıl tespit edileceği sorulmaktadır. Bu konuda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın taşeron işçilerin kadroya geçirilme usul ve esaslarını belirleyen Tebliği’nde şu hüküm yer almaktadır;

“Esas incelemede, yetkili EKAP kullanıcısı tarafından altisveren.gov.tr internet sayfasına girilerek; a) İşçinin istihdam edildiği sözleşmenin kanun hükmünde kararname kapsamında personel alımına dayalı hizmet alımı sözleşmesi olup olmadığı hususu Kamu İhale Kurumu kayıtlarından kontrol edilir. Ayrıca idare kayıtlarından da teyit edilir.”

Buna göre Tespit Komisyonu üyeleri veya görevlendikleri personel, EKAP üzerinden giriş yaparak altisveren.gov.tr sayfasına bağlanıp, ihale kayıt numarasından sorgulama yaptıklarında ilgili kişinin 04.12.2017 tarihinde çalışıp çalışmadığını görebiliyor.

Tebliğ’de ayrıca “İşçinin bu personel alımına dayalı hizmet sözleşmesi kapsamında o işyerinde 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıp çalışmadığı hususu Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarından kontrol edilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Tespit Komisyonlarının, Sosyal Güvenlik Kurumuna yasal süresi dışında verilen belgeleri dikkate almaması gerekmektedir. Ayrıca, idarelerince 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olduğu tespit edilenlerden, hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi verilenler de aranan çalışma şartını sağlıyor kabul edilirler.

EMEKLİLİĞE HAK KAZANIP KAZANMADIĞININ TESPİTİ

Tespit Komisyonların çalışmaları sırasında başvuru sahibinin emekliliğe hak kazanıp kazanmadığı seçeneğinin nasıl değerlendirileceği ve yapılan değerlendirme sonucu, kabul/red seçeneklerinden hangisinin tercih edileceği sorulmaktadır.

Bu konuda, komisyon başvuru sahiplerinin sigortalılık başlangıç tarihini ve yaşını kontrol edecektir. Buna göre;

Sigortalılık başlangıç tarihi 23/5/1998 ve öncesi kadınlardan 44 yaşını doldurmuş olanlar,
Sigortalılık başlangıç tarihi 23/5/1998’den sonra olan kadınlardan 50 yaşını doldurmuş olanlar,
Sigortalılık başlangıç tarihi 23/5/1994 ve öncesi olan erkeklerden 48 yaşını doldurmuş olanlar,
Sigortalılık başlangıç tarihi 23/5/1994 sonrası olan erkeklerden 55 yaşını doldurmuş olanlar,
Engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlananlardan sigortalılık başlangıç tarihi 6/8/2003 ve öncesi olanlardan,
herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmadıklarına dair alacakları belgeye göre işlem yapılacaktır.

Bu yaş ve sigorta başlangıç tarihi kapsamına girmeyenler içinse bir belgeye gerek duyulmadan ‘emekliliğe hak kazanmamıştır’ seçeneği işaretlenerek işleme devam edilecektir.

Öte yandan Tebliğ’de ilgili maddenin kafa karışıklığına yol açacak şekilde düzenlendiği görülmektedir. Maddede emekliliğe hak kazanılmadığına dair belgenin hem başvuru sırasında isteneceğine dair bir ibare hem de bu belgenin sürekli işçi kadrosuna geçirilmesinden önce ibraz edileceğine dair ifadeler yer almaktadır. Bu maddeye dayanarak Sosyal Güvenlik Kurumu da ilgili belgenin başvuru aşamasında istenmemesi gerektiğine dair bir yazı yayınlamıştır. Ancak başvuru esnasında işçiden istenen başvuru formunun ekinde, kapsama girenlerden emekli aylığına hak kazanamadıklarına dair belge isteneceği yer almaktadır. Ayrıca emekliliğe hak kazanıp kazanamadığı konusunda işçinin beyanıyla işlem tesis edilmesi mümkün değildir. Teknik bir hususta işçinin durumuyla ilgili sağlıklı bilgi sahibi olabilmesi de çoğunlukla mümkün olmamaktadır. Bütün bu nedenlerle yukarıdaki yaş ve sigortalılık başlangıç tarihleri kapsamına giren işçilerden belge istenerek buna göre işlem yapılması gerektiğini değerlendiriyoruz.

KISMİ EMEKLİLİĞE HAK KAZANANLARIN DURUMU NE OLACAK?

Tespit Komisyonlarının karşılaştıkları ve çözüm üretmekte zorlandıkları noktalardan biri de kısmi emekliliğe hak kazanmış kişilerin durumudur. Kısmi emeklilik, yaşa bağlı olarak normal emeklilik için gereken prim gün sayısından daha düşük primle emekli olunabilmesidir. Taşeron işçi olarak çalışıp bu kapsama giren kişilere Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından normal emeklilik açısından emekliliğe hak kazanmadıkları, ancak kısmi emekliğe hak kazandıkları şeklinde belge verilmektedir. Hakkaniyet açısından bu kişilerin daha düşük maaşlı emekliliğe zorlanmaması, normal emeklik hakları doğana kadar çalışmalarına imkan verilmesi gerekmektedir. Ancak kadroya geçiş usul ve esaslarını belirleyen Tebliğ’de bu konuda bir açıklık yoktur. “Başvuru sahipleri herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmadıkları…” şeklinde genel bir ifade yer almaktadır. Kısmi emekliliğe hak kazananların durumu Tespit Komisyonlarının farklı yorumlarına açıktır. Uygulama birliğinin sağlanması açısından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın bu konuda ivedilikle bir açıklama yapmasına ihtiyaç vardır. Öte yandan Tebliğ’deki emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmama şartıyla kast edilenin normal emeklilik olduğu, bu nedenle Komisyonların kısmi emekliliğe hak kazanan taşeron işçileri kapsamda değerlendirip buna göre işlem yapmalarının doğru olacağını değerlendiriyoruz.

GÜVENLİK SORUŞTURMASININ SONUCUNU BEKLEMEK ZORUNLU MU?

Kadroya geçecek personel sayısı az olan kimi kurumlardaki Tespit Komisyonları incelemelerini tamamladı. Ancak bu komisyonlar ilgili kişilerle ilgili olarak Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Formu’nun henüz ellerine ulaşmadığını, bu durumda güvenlik soruşturması sonucunun beklenip beklenmeyeceğini, mevcut haliyle sınava girebileceklerin listesinin yayınlanmasının mümkün olup olmadığını sormaktadır.

Uygulama usul ve esaslarını belirleyen Tebliğ’in güvenlik soruşturmasına ilişkin maddesinde,

“Başvuru sahipleri hakkında 12/1/2018 tarihinde 14/2/2000 tarihli ve 2000/284 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğine uygun olarak başvuru sırasında ilgili Yönetmelik ekindeki form doldurulmak suretiyle arşiv araştırması yapılması Bakanlıklar ve merkezi Ankara’da bulunan idarelerin merkez teşkilatları için Emniyet Genel Müdürlüğünden, diğer idareler ile taşra teşkilatları için ise il valiliklerinden topluca istenir. Arşiv araştırması yapılacak ilgilinin ikametgâh adresinin bulunduğu valilik esas alınır. İlgili mercilerden intikal eden arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi tespit komisyonunca yapılır.” denilmektedir. 

Tebliğ’den açıkça anlaşılacağı gibi güvenlik soruşturması olarak ifade edilen arşiv araştırma sonucu, başvuruda istenen belgelerin eki olarak kabul edilmekte, Tebliğ’in de ‘Başvuruda istenen belgeler, başvuru şekli’ başlığında sayılmaktadır. Aynı düzenleme ile Tespit Komisyonlarına, arşiv araştırma sonuçlarının değerlendirmesini yapma sorumluluğu verilmektedir. Arşiv araştırma sonucunun olumsuz çıkması durumunda ilgili kişinin kadroya geçirilmeyeceği de açıktır. Bu nedenle Tespit Komisyonlarının, diğer inceleme işlemlerini tamamlamış olsalar bile arşiv araştırma sonuçlarını beklemeden sınava girebilecek kişilerin listesini ilan etmesi sözkonusu olmayacaktır. Komisyonlar, temel değerlendirme kriterlerinden biri olan arşiv araştırma sonucunu beklemeli, Emniyet ve Valiliklerden intikal edecek bilgilere göre güvenlik soruşturması olumsuz çıkanları kapsam dışı bırakarak işlemi sonuçlandırmalıdır.

AKIL SAĞLIĞI DURUMU NASIL TESPİT EDİLECEK?

Komisyonlarının başvuru işlemlerini yaptıkları başvuru ekranlarında yer alan sağlık durumu çalışmaya engel olup olmadığı seçeneği işaretlenirken nasıl bir yol izleneceği de kafa karışıklığına yol açmaktadır. İşçinin beyanına göre işlem yapılacaksa Tebliğ’de öngörülen Devlet Memurları Kanunu’nun 48. Maddesinin 7 bendinde yer alan “53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak.” hükmü nasıl karşılanacak. Akıl sağlığı yerinde olmayan kişinin bu durumu nasıl anlaşılacak? Bu konuda işçiden sağlık raporu istenecek mi? İstenmeyecekse akıl sağlığı yerinde olmayan kişinin beyanına göre mi işlem yapılacak? Bu konuda komisyonların nasıl bir yol izleyeceği hususu tartışmalıdır. Ancak Tebliğ’de başvuru esnasında sağlık raporu istenmesine dönük bir hüküm de yer almamıştır. Komisyonların bu aşamada sağlık durumuyla ilgili olarak işçini beyanını esas alıp, buna göre işlem yapmaları, bu konuda yapılacak yeni düzenleme yada açıklamaları beklemeleri gerekmektedir.

BAŞVURU EKRANINDA DEĞİŞİKLİĞE GİDİLDİ

Taşeron işçilerin başvuru işlemlerinin yapıldığı başvuru ekranlarında yer alan dava takibi beyanı, icra takibi beyanı ve sulh sözleşmesi beyanı başlıkları tartışmalar yol açmıştır. Bu ifadelerin ne anlama geldiğini, hangi seçeneğin doldurulacağı, işçinin durumu ve beyanı kapsamında tercih yapılması durumunda sistemin başvuruyu kabul etmediği Komisyonlar tarafından beyan edilmektedir. Bu tartışmalar üzerine yeni bir düzenlemeye gidilerek başvuru ekranındaki seçeneklere parantez içinde ‘feragat dilekçesi verilmiştir’ ibaresi eklendi. Bu aşamada işçilerden başvuru formuyla birlikte feragat belgesi de alındığı için işçilerin durumuna ilişkin gerçek bilgilerin sisteme girilerek işlemlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ ALANLAR BAŞVURABİLECEK

Tespit Komisyonu’nun çalışmalarında kafa karışıklığına yol açabilecek hususlardan biri olarak değerlendirdiğimiz Sürekli İş Göremezlik Ödeneği alanların durumunu detaylı izah etmekte yarar var. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 19 Maddesi ile Sürekli İş Göremezlik Ödeneği’nin usul ve esasları tespit edilmiştir. Buna göre iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumu’nca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az yüzde 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.

Sosyal güvenlik mevzuatına göre Sürekli İş Göremezlik Ödeneği alan hak sahipleri, sigortalı olarak çalışmaya devam eder ve bu maaşları kesilmez. Dolayısıyla Sürekli İş Göremezlik Ödeneği, ne kamuda ne de özel sektörde çalışmaya engel bir durumdur. Bu açıdan taşeron işçilerin kadroya alınması sürecinde Tespit Komisyonları bu hususa dikkat etmeli, Sürekli İş Göremezlik Ödeneğini yaşlılık veya malüllük maaşı ile karıştırmamalıdır. Özet olarak Sürekli İş Göremezlik Ödeneği alan ve kadro için başvuruda bulunan taşeron işçinin elde ettiği bu gelir, kadro işlemleri açısından bir engel teşkil etmemektedir.

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Tespit Komisyonu işlemleri için oluşturulan başvuru işlemleri ekranının, detaylı bir süreci içeren taşeron işçilerin başvuru işlemleri için son derece yetersiz olduğu açıktır. Nitekim Komisyon çalışmalarının ilk günlerinde ekrana kimi eklemeler, değişiklikler yapıldığı görülmektedir. Bu haliyle de ihtiyaca cevap vermekten uzaktır. Bu ekranın bir ön inceleme olarak kabul etmek edilip yeni bir yeni bir pencere açılmasına ihtiyaç olduğunu değerlendiriyoruz.

Öte yandan Tespit Komisyonları çalışmalarını yürütürken ilgili kurumlardan taşeron işçilerin kadroya alınma usul ve esaslarına dair yeni açıklamalar yapılmaktadır. Komisyonların bu açıklamaları takip edip, kendilerine verilen süreyi de değerlendirerek nihai karalarını ilerleyen günlerde vermeleri doğru olacaktır. 

Kamuajans.com/ÖZEL

Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Misafir Avatar
efem09 4 hafta önce

sayın yetkililer engelliiği nedeniyle vergi indiriminden dolayı erken yaşta emekliliği hakeden fakat hiç bir şekilde emekli olmayıp çalışmayı sürdüren engelli taşeron kardeşlerimiz sırf vergi indiriminden dolayı zorla emeklimi edilecekler.bu sorunun cevabını verebilirmisiniz.tespit komisyoları bu durumda neye karar verecek?

Misafir Avatar
AYŞE VAROL 1 ay önce

10-13 yıl taşeron da zor şartlarda çalışıp hep şartların birgün düzeleceği ümidiyle yaşamış tam kadroya geçiş döneminde emekliliği hak etmiş ama emekli olmamış insanları da kadroya almalılar çünkü bu insanlar yıllarca bu çileyi çekip hakeden insanlar sonuçta kadro onların DA hakkı kimse 950 tl maaşla zorla emekli edilmeyi haketmiyor yeni işe girenler en az 2 bin tl maaş alacakken niye yarı maaşla zorla emekli ediliyoruz bizim çoluğumuz çocuğumuz var bize yazık değil mi BİZİM EMEĞİMİZİN KARŞILIĞINI BİZ DE ALMAK İSTİYORUZ BİZİ DİŞARDA BIRAKMAK ADİLMİ KİMSE ZORLA EMEKLİ EDİLMESİN KAMUDA KİMSE ZORLA EMEKLİ EDİLMİYOR

Misafir Avatar
Akp neye dayanarak 1 kasim sartini kaldirdi 1 ay önce

Hak ye akp 1 kasim 2015 te secim vaadinda çalış isten cikar 1 kasim şartını kaldir 1gun calis kadro al biri 6 yil çalışsın digerleri1gun calissi akp reis adaleti gecin orayi Allahsizlar adaletten söz edersiniz geriye dönük hakkimizi istiyoruz