04.05.2020, 21:01

HABERCİ

 

Konu haber olunca elbette ki ilk sözünü edeceğimiz haberciler olacaktır. Habercilerin, haber vasıflarını taşıyan ve umumiyetle insanların bilmesinde fayda görülen olayların televizyon, gazete, radyo gibi kitle iletişim araçları ile veya sosyal medya ve internet siteleri aracılığıyla bizlere ulaştırmasıdır. 

Bir haber yine bir haberci vasıtasıyla bize ulaştığında, habercinin söylediklerinin doğru olup olmadığını araştırmak, bu haberden bir ibret alacaksak onunla ilgili günlük yaşayışımızda bir takım yeni düzenlemeler yapmak veyahut yeni bir şeyler öğrenmek suretiyle habercinin bize ulaştırdığı haberi kendi akıl süzgecimizden geçirmemiz gerekir. 

Kısacası izlediğimiz, dinlediğimiz veya okuduğumuz bir haberi kendi akıl süzgecimizden geçirmemiz çok önemlidir. Çünkü haberciler çok dikkat edilmesi gereken bir meslek erbabıdır. Aralarında yalan haber yapan da bulunur, doğru haber yapan da. Doğru ile yalanı haberi birbirinden ayırmak ile habercinin dürüstünü ve sahtekârını da birbirinden ayırmak bizim görevimizdir. Habercilerin söylediklerine göre yanlış bir iş yapan kişi, falanca haberci bunu dediydi demekle kendisini kurtaramaz. Yaptıklarımız bizi bağlar ve kişi ettiklerinden mesuldür. 

İmam Rabbani, Mektubat adlı eserinde: “ Habercinin işi, yalnız haber vermektir.”  İfadelerini kullanır. Lakin haberciler, haber adı altında bize farklı şeyler verirler. Bu meslek erbabına sorsanız bunların tamamı haberleri iletirken kesinlikle tarafsızdır. Haberi alanların düşüncelerini değiştirmek gibi niyetleri hiç yoktur. Haber yaparken de  ince eler sık dokurlar. 

Tabi ki inanırsanız. 

İbn-i Haldun, Mukaddime adlı eserinde haber konusuyla alakalı birtakım tespitlerde bulunmuştur. 

Haldun, yalan ve uydurma, tabii olarak, haberlerin kapısını çalar, haberlere yalan karıştığını ifade ettikten sonra,  haberlere yalanlar karışmasını icap ettiren sebepler olduğunu belirtmiştir. Haberlere yalan karıştırmanın sebepleri ise:

  •  Fikir ve mezheplere taraftarlık bu sebeplerden birini teşkil eder. 

  • Haberlere yalan karışmasını icab ettiren sebeplerden diğer biri de, haberleri nakil veya rivayet edenlere yani habercilere inanmaktır. Habercinin adaletli, yani sözüne inanılacak bir kimse olup olmadığını tespit etmekle ve habercinin kusur ve ayıplarını araştırarak sözüne inanılır bir kişi olup olmadığına hükmetmekle ilgilidir.

  • Haberlere yalan karışmasının bir sebebi de habercinin maksadını bilmemektir. 

  • Haberlere yalan karışmasının sebeplerinden diğer biri de insanların kendi tarafgirliklerine ilişkin haberleri doğru kabul etmesine meyilli olmalarıdır. Eğer haberci dinleyenlerin kendisine sürekli inandıklarını/inanacaklarını bilirse habere yalan katmaktan geri durmaz.

  • Haberlere yalan karışmasının diğer bir sebebi de habercinin kendi çıkarlarıdır. Haberciler överken de veya haksız yere eleştirirken de kendi menfaatlerini hesap ederler.

Bu şekilde sıralamıştır. Haldun’un görüşlerini kısaca söyledikten sonra ( detaylı okumayı dileyenler için Mukaddime Cilt 1) günümüz gazetecililiği veya haberciliğini anlamak adına gazeteciler cemiyetinin kendi meslek erbapları için belirledikleri ilkeleri okumanın ve Haldun’un habercilere ilişkin tespitleriyle ne derece benzerlik taşıdığına bakalım. Ülkemizdeki güncel duruma ilişkin birkaç sözde biz söyleyelim.

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti 17 Nisan 2019 tarihinde olağan genel kurularında gazetecilik veya habercilik bağlamında bir takım mesleki ilkeler belirlemiştir. Bunlardan yazımızla alakalı olan kısımlarını Haldun’un tespitleriyle ilişkilendirirsek (tamamını okumayı dileyenler için https://www.tgc.org.tr/bildirgeler/t%C3%BCrkiye-gazetecilik-hak-ve-sorumluluk-bildirgesi.html ) Gazeteci; halkın bilgi edinme hakkı uyarınca, haber alma, yorum yapma ve eleştirme özgürlüğünü kullanırken kendi açısından sonuçları ne olursa olsun, gerçekleri çarpıtmadan aktarmak zorundadır.

Gazeteci; halkın haber alma hakkıyla doğrudan bağlantılı olmayan hiçbir amaç için izin verilmedikçe kimsenin özel yaşamın gizliliğini ihlal edemez.

Haber ile yorum ve görüş ayrımı açık yapılmalı, okurun ve izleyicinin neyin haber, neyin yorum olduğunu kolayca seçebilmesi sağlanmalıdır.

Gazeteci, takipçilerini yanıltmamalı, meslektaşlarını hedef gösterici, yaftalayıcı, nefret söylemi ve nefret suçuna zemin hazırlayıcı kışkırtıcı ifadeler kullanmamalıdır.

Gazeteci, çıkar ve nüfuz sağlayacak habercilikten kaçınmalıdır. Mesleğini gölgeleyecek, itibarını sarsacak türden oluşumlar içerisinde yer almamalıdır.

Gazeteci siyasi çatışma ve gerilimlerde nefret söyleminin yayılmasına aracılık edebilecekleri için bu noktada görev ve sorumlulukları vardır.

Kıyaslamaları ve ülkemizdeki gazeteciliğin veya haberciliğin mevcut durumunu okuyanlara bırakıyorum. 

Habercilik veya gazetecilik mesleğini veya bu meslek erbabının işlerini de denetleyen bir takım kamu kurumlarımız da mevcut. Bu kurumlar bu meslek erbabının işlerini izlemek, denetlemek, cezalandırmak gibi birtakım görevleri de icra etmektedir. Buna ilişkin yapılan bir işlemde, 16 Nisan 2020 tarihli Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin bir haber programına verilen cezaya ilişkin açıklamasında;

Fox TV’ye verilen cezalar vatandaşların haber alma hakkının engellenmesidir. Gazetecilik kamu yararı amacıyla yapılan bir meslektir. Gazetecilerin görevi iktidarları memnun etmek değildir. İktidar erkinin eleştirmesi, yayın durdurma ve para cezası gerekçesi olmamalıdır.”  İfadelerine yer verilmiştir.

İyi, hoş, güzel söylüyorsun Efendi. Lakin gazetecilerin görevi iktidarı memnun etmek değildir diyorsun da bu gazetecilerin muhalefeti memnun etme gibi bir görevleri de yok! Bunu unutuyorsun. 

Yazının başında söylendiği gibi: Habercinin görevi, sadece haber vermektir. Haberleri kendi siyasi çizgisinden yola çıkarak yorumlamak değildir. Haberi yorumlama işi, haberi dinleyenlere bırakılmalıdır. Haberci, haber yaparken de neyin haber olduğunu, neyin kendi yorumu olduğunu açıkça dinleyiciye, okuyucuya söylemelidir. Ayrıca bir tarafgirliği bulunuyorsa bunu da izleyicilere açıkça deklare etmeli, ben şunun taraftarıyım demeyi de bir erdem olarak gösterebilmelidir.

Gazeteci, haberci veyahut her kim olursa olsun, gazeteciliğin arkasına sığınmak suretiyle, bu ülkenin insanlarını siyasi bir çatışmanın içine sokmaya kimsenin hakkı yoktur. Bizler bu topraklar üzerinde bin yıldır birlikte yaşıyoruz. Nice badireleri, nice zorlukları birlikte aşmışız. Sözde habercilik yapacağız diye hiç kimsenin bizi ayrıştırmaya, aramıza siyasi nifak tohumları ekmek suretiyle bizleri kutuplaştırmaya çalışmasının izahı olamaz.  

Bu söylediklerimizi ihlal edince de; biz gazeteciyiz, bizim basın özgürlüğümüz var, bize sansür uygulanıyor, bize ceza veriliyor gibi yakınmaların, her durumdan vazife çıkarmak çabasıyla bu durumda bile nefret söylemini kullanmak, aramız da nefret söylemlerini yaymaya çalışmak,  gazeteci de olsa hiç kimsenin hakkı yoktur. 

Kızım sana söylüyorum, gelinim şen işit babından bir beyitte kendimize söyleyelim.

Kıldan ince manalar var, kulağını eyle yakın!

Her kürsüde nutuk çekeni, bir şey bilir sanma sakın!




Yorumlar (1)
HOCA 9 ay önce
Sayın Hocam birde özellikle ilçe milli eğitim müdürleri falş imzasını şifresini her şeyini hizmetliye memura veriyor onlarda okulmüdürlerine watsaptan emir yağdırıyor resmi yazı yazıyor hatta azarlayan bile var.ben bunu yemedim karşı çıktım hadi len işine dedim.beni dışladılar milli eğitimde hiç bir işim görülmez oldu.hizmetli müdür olmuş,müdür geziyor.işler yürüsün maaş gelsin.öğretmen ve müdüre hizmetli fırça atıyor müdür olunca.Meb bunu sağlam ve sert bir genelge ile uyarmalı.takip edilmiyor.müfettiş gelince hizmetli gidince müdür.odaları bile var.
12°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Fenerbahçe 20 42
3. Galatasaray 20 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Alanyaspor 20 34
6. Trabzonspor 20 33
7. Hatayspor 20 32
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Kasımpaşa 20 25
13. Rizespor 20 25
14. Sivasspor 20 24
15. Başakşehir 20 24
16. Konyaspor 20 23
17. Kayserispor 20 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 20 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 18 37
3. Samsunspor 18 36
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 18 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 18 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Menemen Belediyespor 18 19
15. Akhisar Bld.Spor 18 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Athletic Bilbao 19 24
10. Celta de Vigo 20 24
11. Cádiz 20 24
12. Levante 19 23
13. Getafe 19 23
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13