Kıdem Tazminatına Hak Kazanan Kişiler
Kamuajans.com - Kıdem tazminatına nasıl hak kazanılır ve kıdem tazminatı nasıl hesaplanır? Kıdem tazminatı hakkında bilinmesi gerekenle:

1) Kimler kıdem tazminatına hak kazanır?

Kıdem tazminatı hakkı işçilere tanınmış bir haktır. Bu kapsamda 4/a'lılar, yani eski adıyla SSK'lılar yer almaktadır. Bir işverene bağlı olarak çalışan işçilerin kıdem tazminatı alma hakkı bulunmaktadır. Bağ Kur'luların ve memurların kıdem tazminatı alma hakları yoktur. Diğer yandan, Basın İş ve Deniz İş Kanunu'na tabi çalışan gazetecilerin ve gemi adamlarının da kıdem tazminatı alma hakkı bulunmaktadır.

2) Çalışanlar hangi hallerde kıdem tazminatı alabilir?

Kıdem tazminatı işçinin iş sözleşmesi sonlandığında doğan bir haktır. İşçi işten ayrıldığında veya işveren tarafından iş sözleşmesi feshedildiğinde kıdem tazminatı hakkı doğabilir. Ancak sözleşmenin sonlanması tazminat alabilmek için yeterli değil. Sözleşmenin kanunda belirtilen haller nedeniyle sonlanması durumunda tazminat hakkı doğar. İşverenin işçiyi ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller nedeniyle işten çıkartması durumunda işçi kıdem tazminatı alamaz. Yani, işverene küfür eden, işyerinde uygunsuz davranışlar sergileyen ve bu nedenle işten çıkarılan işçi kıdem tazminatı alamaz. İstifa eden işçi de kıdem tazminatı alamaz. Ancak istisnai durumlar bulunmaktadır.

3) Tazminat için kaç yıl çalışmak gerekir?

İş sözleşmesinin kanunda belirtilen nedenlerle sona ermesi de tazminat alabilmek için yeterli değildir. İşçinin aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmması şarttır. Bir yıldan az çalışanlar kıdem tazminatı alamaz.

4) 1 yıllık süre nasıl hesaplanır?

Kıdem tazminatı alabilmek için gereken 1 yıllık sürenin hesabında, aynı işverene bağlı farklı işyerlerinde çalışılan süreler birlikte değerlendirilir. Örneğin işçi aynı patronun bir işletmesinde 6 ay, öbür işletmesinde 8 ay çalışmışsa tazminata hak kazanır. Farklı işyerlerinde 1 yıldan az çalışan işçi tazminat alamaz.

5) Deneme süresi dikkate alınır mı?

1 yıllık sürenin hesabında deneme süresi de dikkate alınır. İşçinin sigortasız çalıştırıldığı bir dönem varsa, bu dönem bile kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmalıdır. Dolayısıyla, işçilerin işyerinde ilk kez çalışmaya başladıkları andan itibaren itibaren 1 yıllık süre işlemeye başlar. Deneme süresi de olsa, sigortasız da çalışsa tazminat hesabına dahil edilir.

6) İstifa eden işçi tazminat alabilir mi?

İşçiler genel olarak istifa ederek kıdem tazminatı alamazlar. Ancak bazı istisnalar vardır. Kadın işçiler evlendikten sonra 1 yıl içinde istifa ederse tazminat alır. Yine 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar 15 yıl sigortalılık süresi ve 3 bin 600 gün primi doldurmuşlarsa istifa ederek tazminat alabilirler. Askere giderken de tazminat alınabilir. Bu üç durumda da aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmak gerekir.

7) Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

İşçinin hak ettiği kıdem tazminatı, çalıştığı her 1 yıl için 30 günlük brüt ücreti kadardır. Dolayısıyla, 1 yıllık kıdemi olan işçi 1 aylık brüt ücreti tutarında kıdem tazminatına hak kazanır. 1 yılın altındaki süreler için orantılı olarak hesaplama yapılır. Brüt ücret hesaplanırken, düzenli yapılan yardım ve primler de dahil edilir. Kasa tazminatı, yemek yardımı, çocuk zammı gibi ödemeler brüt ücrete dahil edilir ve bu ücret üzerinden tazminat hesaplanır. İşçiler kıdem tazminatını işyerinde geçirdikleri süre üzerinden alırlar. Örneğin, 5 yıl bir işyerinde çalıştıktan sonra istifa edip işyerinden ayrılan ve kıdem tazminatı alamayan bir işçi, yeni bir işe girip 3 yıl çalıştıktan sonra askere gideceği için istifa ederse, yalnızca 3 yıllık süre üzerinden kıdem tazminatı alabilir. 8 yıl üzerinden kıdem tazminatı alamaz. İşçilerin bu noktayı göz önünde bulundurması gerekir.

8) Kıdem tazminatında tavan uygulaması nedir, kaç TL'dir?

Kıdem tazminatı işçinin brüt ücreti üzerinden hesaplanır ancak kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Kıdem tazminatı tavanı en yüksek dereceli devlet memuru olan Başbakanlık müsteşarının 1 yıllık emekli ikramiyesine göre belirlenir. Bu rakam, 2016 yılı için 4 bin 297 TL'dir. İşçinin tazminatına esas brüt ücreti 5 bin TL olsa bile 2016 yılında alabileceği en yüksek kıdem tazminatı miktarı 1 yıl için 4 bin 297 TL'dir. Kıdem tazminatı tavanı ocak ve temmuz ayında yükselir. Bu nedenle, yıl sonunun yaklaştığı bugünlerde işyerinden ayrılıp kıdem tazminatı alabilecek durumdaki kişilerin brüt ücretleri kıdem tazminatı tavanından yüksek ise, 2017 yılının başını beklemeleri halinde ellerine geçecek kıdem tazminatı miktarı artacaktır.

9) Ölen bir işçinin mirasçılarına kıdem tazminatı ödenir mi?

İşçinin ölümü halinde işveren tarafından geride kalan hak sahiplerine kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. Kıdem tazminatının hak sahiplerine bölüştürülmesi mirastan aldıkları paya göre yapılır.

10) Kıdem tazminatı davalarında zaman aşımı var mıdır? Varsa kaç yıldır?

Kıdem tazminatında zaman aşımı 10 yıldır. Yani, bir işçi kıdem tazminatını almamış ise 10 yıl içerisinde dava açarak tazminatını isteyebilir. Zamanaşımı tazminat hakkının doğduğu tarihten itibaren başlar. Kıdem tazminatından damga vergisi dışında herhangi bir kesinti yapılmaz. Yani, kıdem tazminatı gelir vergisine tabi değildir. 

Cem Kılıç
Milliyet
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.